4 phim tranh cãi về quyền tự do ngôn luận

author

Quyền tự do ngôn luận được thừa nhận như một quyền cơ bản của con người. Trong khi thực tế, hiếm có quốc gia nào đặt quyền lực này tuyệt đối.

Ở đâu đó luôn có những giới hạn mong manh giữa đúng và sai, nhất là một lời nói hay một hệ tư tưởng. Giống như sự thật luôn có hai mặt đúng và sai, nếu chỉ nói về cái sai hoặc đúng thì đều không phải là phát ngôn về sự thật. Thế nhưng nếu không nói ra thì có ai biết? Nếu chỉ một phía lên tiếng thì làm sao có cái nhìn đa chiều, khách quan hơn? Vậy nên quyền tự do ngôn luận về cơ bản là một quyền làm công dân tích cực.

Nữ nhà văn Evelyn Beatrice Hall có câu: "Tôi có thể không đồng ý những điều anh nói, nhưng tôi có thể chết để bảo vệ quyền anh được nói." Câu nói này đã trở thành một trong những trích dẫn phổ biến nhất về quyền tự do ngôn luận, một hệ tư tưởng mở.

Dưới đây là 4 bộ phim bàn về quyền tự do ngôn luận, chúng nêu lên được những mâu thuẫn trong giá trị tư tưởng của một xã hội và cuộc đấu tranh không hồi kết.

1. The People vs. Larry Flynt (1996)

'The People vs. Larry Flynt' là một bộ phim nổi tiếng của đạo diễn Miloš" Forman (đạo diễn của Bay lên tổ chim cúc cu) về một vụ kiện có thật, cũng nổi tiếng không kém. Larry Flynt là một gã tài phiệt thành công nhờ việc xuất bản tạp chí khiêu dâm, bỗng một ngày tất cả hình ảnh trong tạp chí của ông bị kiểm duyệt và năm 1972, các nhà hoạt động chống khiêu dâm kiện ông ra tòa.

Đứng trước phiên tòa kết tội mình, Larry chỉ ra một nghịch lý: "Thật quái đản, giết người là tội ác, nhưng nếu anh chụp một bức ảnh ngay lúc đó, thì anh được giải Pulitzer. Trái lại, tình dục là hợp pháp, nhưng chụp một bức ảnh ghi lại khoảnh khắc đó thì có thể ngồi tù."

Larry Flynt cứ thế hết kiện lại cáo, hết vào tù lại ra tù. Năm 1978, Larry và luật sư của mình bị ám sát bởi những người chống đối, quả thực dư luận phần đông không ưa gì Larry, ông bị liệt nửa người. Dẫu thế, Larry vẫn hầu tòa mỗi khi có dịp để đòi quyền tự do cho chính kiến của mình. Sau bao mất mát, ông cuối cùng đã đạt được kết quả. Từ đó các tạp chí khiêu dâm được bày bán công khai trên toàn nước Mỹ, tuy nhiên, được bọc trong bao nylon, như một thoả thuận “bạn chọn mở nếu thích, nếu không xin cứ bỏ qua”.

2. The Fifth Estate (2013)

'The Fifth Estate' cũng dựa trên một sự kiện có thật khác, cũng chấn động không kém. Đó là câu chuyện về sự ra đời, tăng tiến và sa sút của trang mạng WikiLeaks và ông chủ của nó - Julian Assange. 

WikiLeaks là nơi đăng tải những tin tức đã được mã hóa ẩn danh người gửi, không ai được biết người nào đăng tải kể cả Julian Assange. Dĩ nhiên, đội ngũ của WikiLeaks có thực hiện bước xác định độ chính xác của thông tin, nhất là những tin tức tiêu cực, có ảnh hưởng.

Thời gian qua đi, nó dần nổi tiếng và trở thành nơi phát tán tin rò rỉ lớn nhất thế giới. Những "sự thật" nó đăng tải bao gồm hình ảnh, videoclip cho đến những thông số trong cuộc chiến Iraq khi bị tiết lộ đã thực sự là cú đấm mạnh vào Lầu Năm Góc. Đảng Cộng Hòa xem Julian như kẻ tội đồ, Đảng Dân Chủ cũng chưa vội mừng vì đâu ai biết "tự do ngôn luận" của WikiLeaks khi nào tới lột trần mình.

Julian Assange (do màn trình diễn xuất sắc của Benedict Cumberbatch) và người cộng sự đầu tiên

WikiLeaks dễ trở thành con bài chính trị ghê gớm, còn Julian chưa chắc mãi sẽ là người hùng. Trả lời cho những lo ngại thông tin khó xác thực trôi nổi về ông trên sách và mạng xã hội, Julian trong bộ phim này đã nói rằng: "Nếu bạn muốn biết sự thật, sẽ không ai cho biết từ đầu đến cuối đâu. Họ sẽ chỉ cho bạn biết suy nghĩ của họ. Vậy, nếu bạn muốn biết sự thật, bạn phải tự tìm kiếm nó."

Một người dùng truyền thông thông minh nên biết tìm nguồn tin từ nhiều phía, chắt lọc và suy xét kỹ lưỡng, chớ vội tin và đành đồng quan điểm lên mọi thứ.

3. Nineteen Eighty-Four (1984)

Trước tiên, chúng ta nên bàn về nguyên tác của bộ phim, đó là từ cuốn tiểu thuyết phản địa đàng cùng tên - Nineteen Eighty-Four. Đây được xem là là tác phẩm kinh điển về tư tưởng chính trị và trở thành nền tảng của rất nhiều bộ phim giả tưởng sau này của thế giới.

Bối cảnh tác phẩm đặt ở đặt ở Oceania, trước sự thống trị của những siêu nhà nước xuyên lục địa và chế độ độc tài. Ở đấy, giới thượng lưu chiếm một phần nhỏ dân số nhưng là giới thống trị, còn thành phần vô sản ít học là nguồn lao động chính. Cũng ở đó, chính phủ dò xét sát sao, kiểm soát và tẩy não công khai dân chúng. Lịch sử đã bị sửa đổi, mọi thông tin bị giấu ém và chỉ phát hành những tin tức cho lợi cho chính quyền. 

Nhân vật chính Winston Smith, một người của giới trung lưu làm công việc biên tập tại Minitrue, chuyên sửa lại dữ liệu lịch sử theo lệnh của chính quyền đương thời và xoá các ghi chú đề cập đến những người đã bị "bốc hơi" (những người bị thủ tiêu). Khi ông tìm lại được lịch sử qua một cuốn sách và lật lại từng trang ký ức, thực tại toàn điều xảo trá khiến tâm trí ông không thể yên được.

Trong xã hội giả lập ấy, cuộc đời bạn ắt sẽ bị dẫn dắt và lợi dụng nhưng nếu có tồn tại các nguồn ngôn luận đa chiều, bạn sẽ bị thử thách trong một đời sống phức tạp hơn. Có thể sẽ có lúc, bạn ước gì mình không biết gì cả, bạn không cần tự do ngôn luận để làm gì và chỉ ước không phải nhìn thấy những điều tiêu cực và ru ngủ trong những ký ức tốt đẹp. 

4. Phim ngắn "2+2=5" 

"2+2=5" là một trong những khái niệm xuất phát từ tiểu thuyết 'Nineteen Eighty-Four' và đi vào đời sống thường nhật. Phim ngắn '2+2=5' như một lớp học nhỏ của nhà nước Oceania mà ở đấy, bạn cảm nhận dần chính sách "cào bằng" đáng sợ của nó.

Bên cạnh đó, sự đấu tranh cho lẽ phải của học sinh cũng là một cuộc đấu tranh cho tự do ngôn luận mà nó ít nhiều cũng thu được kết quả. Bởi thế nên, cuộc chiến ấy sẽ không dừng lại...

 

 

Bình luận
0 Comments