BẬC THẦY CỦA NHỮNG GIẤC MƠ: Đỉnh cao của nghệ thuật dẫn lối niềm tin

author

Có một gã đàn ông ôm chút hy vọng nhỏ nhoi rêu rao khắp các ngân hàng xin vốn đầu tư cho kế hoạch kinh doanh gã ta vô cùng tâm đắc: “Mọi người không muốn thừa nhận nó nhưng họ luôn bị cuốn hút bởi sự kỳ lạ và ma quái, đó là lý do ta nhìn chằm chằm vào nó…”. Cái gã kì dị đó chính là ông tổ ngành tạp kỹ, P.T. Barnum, người điều hành show diễn tuyệt vời nhất của các dị nhân.

Nhen nhóm một khát vọng

Barnum (Hugh Jackman) là chàng trai trẻ bất hạnh, xuất thân hèn kém nhưng thao thức mãi về viễn cảnh một thế giới do chính anh ta tạo ra. Trong ảo tưởng nỗi khát vọng mơ hồ ấy, có một người phụ nữ tên Charity (Michelle Williams), người nguyện chia sẻ và trở thành một phần của giấc mơ hoang đường, dù đúng, sai, vĩ đại hay bé nhỏ.

“Thưa ngài, tôi biết tôi không có địa vị hay giàu sang gì nhưng tôi sẽ chăm lo cho con gái ngài và tôi sẽ cho cô ấy một cuộc sống tử tế.” Barnum hứa và song hành cùng lời hứa đó là cuộc cách mạng cho ngành giải trí.

Khởi nguồn là rạp xiếc P.T.Barnum, cái tên đầy tự hào, nơi Barnum đã bị phản đối, tố cáo vì lợi dụng tính tò mò của con người để kinh doanh trưng bày những thứ dị hợm. Những thứ cổ vật dị hơm đó có là gì, khi ông cho ra mắt những nghệ nhân tạp kĩ mang bộ mặt khó ưa, xấu xí, ghê tởm hơn rất nhiều. Gã trai xăm trổ kín mình, người chó râu ria đầy mặt, người đàn ông 340 kg nặng nhất thế giới, gã Ai-len khổng lồ, màn đu dây tuyệt vời nhất thế giới…

“Mọi người sẽ không thích chúng tôi lên sân khấu đâu.” - “Ồ, tôi đang trông chờ vào điều đó đấy.” Barnum chẳng có gì lo lắng cả.

Họ không hiểu, nhưng rồi họ sẽ hiểu. Barnum có cái lý của mình và chứng minh cái lý lẽ ấy là đúng đắn, từng bước tạo nên đế chế và điều hành sân khấu của riêng mình.

Thành công đồng nghĩa với đánh giá, Barnum gọi đó là "những kẻ có cái đầu rất nhỏ bé", thế nhưng bọn họ cứ thích huênh hoang khắp thiên hạ đâu mới là nghệ thuật thật sự bằng những từ ngữ hàn lâm. "Liệu anh có bực mình khi người ta cười nhạo anh đang kinh doanh đều là lừa đảo?" Câu hỏi đầy tính châm biếm của Bennet, nhà phê bình nghệ thuật thích đều đặn mua vé vào rạp xiếc để đá đểu về tính phi nghệ thuật từ những thành công quá lớn các show diễn.

Tôi chợt nhớ đến một câu nói của rất cũ của nhà vật lý học, nam tước Ruther Ford: Nếu họ không thể giải thích những kiến thức vật lý của họ cho một cô hầu bàn nghe và hiểu thì đó là thứ vật lý vất đi. Cái đích cuối cùng của nghệ thuật không phải để bồi dưỡng tâm hồn con người sao?

Nụ cười có giả mạo không? Dù họ đến từ đâu, niềm vui đều là thật. Điều tuyệt vời nhất Barnum mang lại cho thế giới này chính là nụ cười, một nụ cười thoải mái, một nụ cười thật sự. Cường điệu hóa lên chút chẳng phải là tội ác tồi tệ.

Một nhà phê bình nghệ thuật không thể tìm thấy niềm vui trong rạp hát, đó mới là gian lận.

Những giấc mơ không hoàn toàn màu hồng

Các nhân vật trong đoàn xiếc đều là đại diện cho những người đã và đang chịu sự kỳ thị trong xã hội Mỹ từ quá khứ cho đến hiện tại: người Mỹ gốc Á, gốc Ireland, gốc Phi, người bị khiếm khuyết ngoại hình…

Xã hội xa lánh, khinh miệt, coi thường, cho nên cuộc đời họ mãi mãi khép lại sau cánh cửa, trong những khu lao động thấp hèn. Cho đến khi Barnum xuất hiện, đưa họ ra ánh sáng, cho họ một cuộc sống mới, cống hiến và được công nhận. Dùng chính khuyết điểm bị cười nhạo để đổi lấy nụ cười và những tràng pháo tay ca ngợi.

Barnum dẫn dắt những con người ấy cùng nhau tạo nên bản hùng ca đấu tranh và dũng cảm vượt qua khổ đau cực hạn, mạnh mẽ qua từng câu hát trong bài "This Is Me".

Thế nhưng thế giới vẫn không chấp nhận, New York chính là như vậy, mãi không chấp nhận, nếu có họ phải ngừng phê phán và làm gì đó cho cuộc sống của họ đã. Cũng như khi Barnum giàu có, nổi tiếng, đó là lúc anh đối diện với mâu thuẫn thật sự của đời mình: leo lên đỉnh cao của danh vọng hay dành trọn tình yêu cho gia đình nhỏ luôn ở bên anh từ thuở hàn vi.

Chàng công tử Philip (Zac Efron), một nhà sản xuất kịch tài năng, từ bỏ quyền thừa kế và địa vị gia tộc để tìm lấy sự tự do theo tiếng gọi của Barnum.

Gỡ bỏ những trở ngại và bức tường ngăn cách để làm giàu bằng khả năng và những thứ tốt đẹp. Nếu có điên rồ thì hãy điên rồi một chút. Vượt qua những lời đàm tiếu, bị ghét bỏ, không được công nhận, thành một thằng hề. Để đổi lại tận hưởng cái gọi là cuộc sống, cười lên một chút, thức tỉnh sự tự do để ước mơ chữa lành nỗi đau. Mạo hiểm thoát khỏi lối sống cũ rích, đi vào cuộc chơi đến một thế giới mới.

Một bản hợp đồng quá có giá trị, Philip tự quyết định lựa chọn cuộc đời mình.

Điểm ấn tượng nhất bộ phim, cô ca sĩ Thụy Điển Jenny Lind (Rebecca Ferguson). Mỗi khi giọng ca nội lực đầy cảm xúc của Jenny Lind vang lên, cả hội trường đóng băng, con người dường như đang nín thở, dõi theo ánh đèn sân khấu chiếu rọi.Còn P.T. Barnum ở góc cánh gà không giấu nổi ánh mắt ngỡ ngàng, thán phục đầy ngưỡng mộ trước từng âm vang nữ ca sĩ ngân lên, điên cuồng chạy theo tiếng gọi của danh vọng, đưa cô đi đến nhà hát lớn nhất thế giới.

Cảnh tượng ấy quá đẹp đẽ, để rồi người ta cứ mãi so sánh về nghệ thuật đích thực, dòng nhạc thính phòng - thứ âm nhạc vốn được coi là đặc quyền phục vụ giới thượng lưu, và nghệ thuật bình dân từ những nghệ nhân đoàn xiếc, phục vụ đám đông - thứ giải trí hạ đẳng chẳng đáng gọi là nghệ thuật thường thức.

Danh lợi đến quá nhanh, Barnum quên mất anh cần một khoảng lặng để tự hỏi chính mình: bỏ lại hạnh phúc gia đình phía sau, gánh xiếc dày công xây dựng một ngày bỗng cháy rụi để đổi lại những tràng vỗ tay và lời tán dương, đó có phải là điều anh muốn?

Những vì sao chúng ta hái trộm mỗi đêm, chưa bao giờ là đủ. Đôi tay nắm cả thế giới, chẳng bao giờ là đủ. Chẳng bao giờ…

Ước mơ liệu có thành sự thật?

Nhiều người nhận xét rằng, The Greatest Showman khơi gợi nhiều chi tiết thú vị về ngành tạp kỹ, nhưng hầu hết chúng không được đào sâu đúng mức. Mâu thuẫn giữa nền âm nhạc thính phòng và nhóm xiếc mua vui di động được khơi lên để mở ra luồng xung đột tất yếu giữa nghệ thuật đỉnh cao và nghệ thuật bình dân, không được xử lý đến nơi đến chốn.

Nhưng, đó chẳng phải là điều cốt yếu mà bộ phim tuyệt vời này mang đến. Bỏ qua những lỏng lẻo về kịch bản, tâm lý nhân vật thiếu chiều sâu, đoạn kết lan man gây hụt hẫng hay vấn đề phục trang biểu diễn… chẳng có hề gì khi khán giả vẫn cười, vẫn vỗ tay nồng nhiệt.

Thật may mắn khi tôi chưa từng biết đến sự tồn tại của nhân vật Wolverine hay anh chàng ca sĩ Zac Effron trở lại nhạc kịch sau High School Musical, bởi lúc ấy tôi cảm nhận được cái nồng nhiệt nhất từng vai diễn, không chút mảy may so sánh mà tự do cảm nhận.

Tôi rất thích đoạn cách Bennet - gã phê bình nghệ thuật hợm hĩnh lúc đầu nhận xét Barnum bên đống đổ nát của rạp xiếc: “Tôi không bao giờ thích show diễn của anh, nhưng tôi luôn nghĩ người khác họ thích. Xin nhắc anh, tôi không gọi đó là nghệ thuật. Những người trên sân khấu cùng anh dù đủ màu da, hình dáng, kích thước… cũng cho thấy rằng họ bình đẳng. Một nhà phê bình khác thậm chí có thể gọi đó là “một lễ kỉ niệm nhân loại."

Lúc ấy, tôi nghĩ rằng, Barnum đã làm được điều anh ấy mong muốn: Thế giới của tự do và vượt qua ranh giới đỉnh cao nghệ thuật. Nền nghệ thuật cao quý nhất chính là làm cho người khác vui!

Những lời ca ngợi như một cạm bẫy để lần lượt năm này qua năm khác Barnum theo đuổi tiếng hò reo từ những kẻ chẳng cùng một giấc mơ. Một thoáng dừng lại, Barnum nhớ lại những người đã cùng anh xây dựng thế giới này. Đôi mắt sẽ không còn bị lu mờ bởi ánh sáng, bắt tay làm ngay những điều dự định cho ngày mai còn dang dở. Tiếp tục show diễn và nhìn các con lớn lên.

Show diễn tuyệt vời nhất, là tất cả những gì bạn muốn, tất cả những gì bạn cần, đang ngay trước mắt bạn. Vâng, đây là nơi bạn muốn. Nó được bao phủ bởi ánh đèn màu, nơi những người trốn chạy trong bóng tối, thấy điều không thể thành có thể.

Đây mới là show diễn tuyệt vời nhất!

Bình luận
0 Comments   |   Đại Tổng Quản and 2 others react this.