Chernobyl: Vì sao bộ phim về những lời dối trá lại thành công đến như vậy?

author
Chỉ 5 tập phim, một câu chuyện vốn đã quá cũ kỹ nhưng vì sao Chernobyl vẫn đang là tác phẩm truyền hình được đánh giá cao nhất từ trước đến nay?

Câu chuyện về Chernobyl nếu ai đã tìm hiểu về lịch sử thế giới chắc hẳn đều đã quá quen thuộc. Vụ nổ nhà máy điện hạt nhân máy điện hạt nhân đặt tại Ukraise ngày 26 tháng 4 năm 1986 khiến một lượng lớn chất phóng xạ phát tán khắp Belarus, Russia và Ukraine lan rộng ra đến tận Scandinavia và phía Tây Âu. Từ đó đến nay, đã có rất nhiều thông tin và các giả thuyết khác nhau về vụ nổ khiến cho các thế hệ sau này cũng không biết được chính xác điều gì đã diễn ra. 

Kèm theo đó, các bộ phim lấy đề tài về Chernobyl hay cảm hứng từ vụ nổ cũng sinh ra rất nhiều nhưng chưa thể nào tạo nên được cơn sốt cực mạnh như miniseries mới nhất hiện nay của HBO. Vậy, điều gì thực sự đã làm nên thành công của loạt phim khiến người xem mê mẩn như vậy? Đến mức rất nhiều du khách đã sẵn sàng chi tiền để đến tham quan lại thành phố Chernobyl vốn dĩ đã thành nơi bị bỏ hoang ngày nay. 

Những thông tin chưa từng được biết đến

Nhắc tới Chernobyl, đa phần nhiều người hay nghĩ đến cảnh sẽ coi được một vụ nổ khủng khiếp kèm đi kèm là sự đau đớn tột đỉnh của những nạn nhân bị nhiễm phóng xạ. Chernobyl có đủ, nhưng còn hơn cả thế. Phim sẽ có ba mốc thời gian chính được xuất hiện là trước, trong và sau khi diễn ra vụ nổ kinh hoàng. 

Mở đầu tập 1, người xem sẽ được trực tiếp đưa vào bối cảnh vụ nổ đang diễn ra và theo chân những công nhân trong nhà máy, lực lượng lính cứu hỏa bên ngoài tìm cách dập tắt ngọn lửa. Chưa kể đến những chi tiết bên lề mà có thể lần đầu tiên khán giả được biết đến về ngọn lửa hạt nhân cực kỳ nguy hiểm. Cho dù có được dập tắt đi chăng nữa nhưng nguy cơ tạo nên vụ nổ thứ hai vẫn tồn tại nếu
nếu không tìm được cách ngăn chặn được kim loại nóng chảy xuống lòng đất. 

Hay sau khi đã triệt tiêu mọi nguy hiểm thì vẫn có một quá trình khắc phục hậu họa mà chất phóng xạ để lại. Hàng ngàn cây cối, động vật bị tiêu diệt. Con người thì bị mất đi nhà cửa và số người thiệt hại vì phóng xạ để lại là vô cùng nặng nề cùng với lượng nhân lực khổng lồ được vận động tham gia vào quá trình dọn dẹp tàn dư. 

Yếu tố khoa học được trình bày trong phim rất nhiều, khó hiểu nhưng không khiến người xem khó chịu. Trái lại, nó lại mang đến những kiến thức mới mẻ và luôn được chốt lại vấn đề một cách ngắn gọn, dễ hiểu, Người xem vừa được học hỏi thêm những điều mới, lại vừa được giáo dục trong chính bộ phim để có hình dung được tổng thể, đa chiều về những gì đã diễn ra xung quanh Chernobyl.

Sự dối trá, nhân đạo và căn bệnh thành tích

Bối cảnh trong phim vào thời điểm năm 1986, lúc này Liên Xô vẫn còn đang giữ chế độ Cộng Sản và bước vào cuộc chiến tranh lạnh với Mỹ. Tất cả mọi thứ họ muốn đều là những thành tích tốt và sự bảo mật tuyệt đối về các sự cố trong nước. Việc này như một áp lực vô hình đè nặng lên con người ở Liên Xô và tất nhiên cũng là một nguyên nhân gián tiếp dẫn đến thảm họa. 

Những buổi họp ở Điện Kremlin với các quan chức cấp cao, trang phục chỉnh tề nói những thành tích đẹp đẽ dựa trên các bài báo cáo của cấp dưới. Tuy nhiên, những bản báo cáo ấy chỉ là một nửa sự thật diễn ra để nhằm nói giảm nói tránh sự thật khủng khiếp. Rồi sau đó, những con người gây nên tội lỗi kia lại thực chất là nạn nhân của cuộc chạy đua thành tích với các danh hiệu, huân chương để đánh bóng tên tuổi. Và cuối cùng, tất cả mọi người dân Liên Xô, cách riêng là tại thành phố Chernobyl cũng chỉ là nạn nhân của lời dối trá khủng khiếp hơn đến từ chính các bậc lãnh đạo. 

Trong suốt 5 tập của bộ phim, thứ khiến người xem và các nhân vật trong phim tò mò nhất vẫn luôn là điều gì đã thật sự khiến nhà máy hạt nhân phát nổ vì điều này gần như là không thể cả trong điều kiện kiểm tra khắc nghiệt. Nó như một gánh nặng, một nỗi vướng mắc mà bộ phim cài cắm vào để dẫn dụ người xem theo dõi diến tiến của từng tập phim cũng như trách nhiệm của các nhân vật trung tâm. 

Để rồi, khi sự thật được phơi bày ra thì lại đặt ra một thách thức mới: phải làm gì với nó? Phơi bày nó và bộ mặt của Liên Xô cũng như cuộc sống của cá nhân phát biểu sẽ bị đày xuống mức kinh khủng nhất có thể. Giấu diếm nó thì nguy cơ một thảm họa khác sẽ xảy ra và khiến sự cố gắng của những người đã hi sinh vì thảm họa trở nên vô nghĩa. 

Vậy cái giá phải trả cho sự dối trá là gì? Đó là câu hỏi đầu tiên được ra từ tập 1 và cũng là câu thoại để kết thúc tập cuối cùng. Một câu hỏi tưởng chừng như đơn giản nhưng là thách thức của bất kỳ ai nếu đang nắm giữ trong tay thông tin. Nhưng những gì trong phim mang đến cho người xem là sự thật trần trụi chứ không phải mô típ người hùng trong các tác phẩm Hollywood. Những gì bạn làm đều có tai mắt chính phủ quan sát, những gì bạn nói ra đều là được cho phép chứ không phải là do ý muốn cá nhân. Sống trong một chế độ mà dối trá và thành tích được đặt lên trên quyền con người thì liệu nó có đáng sợ hơn một vụ nổ hạt nhân không?

Tuyến nhân vật hấp dẫn 

Trong Chernobyl có ba nhân vật chính: quan chức cấp cao Boris Shcherbina (Stellan Skarsgård), tiến sĩ Ulana Khomyuk (Emily Watson) và tiến sĩ  Valery Legasov (Jard Harris). Mỗi nhân vật là đại diện cho những nhóm người khác nhau trong xã hội nhưng nhìn chung, đây là nhóm chính diện trong phim.

Shcherbina thì nóng tính, làm việc theo kiểu lấp liếm hệt như cách hoạt động của các bộ máy cấp cao trong nhiều nhà nước hiện nay nhưng ông luôn tìm ra được giải pháp ôn hòa nhất để có thể giải quyết được vụ việc đồng thời đối phó được với lãnh đạo. Legasov thì là một nhân vật tri thức đúng nghĩa, mọi thứ ông biết chỉ là về chuyên môn nhưng ông lại có cách diễn giải rất bình dân để cho bất kỳ ai cũng có thể hiểu và lắng nghe mình. Còn Khomuk là nhân vật được các nhả sản xuất tạo ra để đại diện cho toàn bộ các nhà khoa học có thật trong quá khứ đã tìm hiểu và đấu tranh để phơi bày được sự thật về vụ nổ tại Chernobyl ra công chúng. 

Hành trình của họ trong 5 tập phim cũng là hành trình của sự chuộc tội, của việc tìm được chân lý của cuộc sống và cách một quốc gia vận hành như thế nào. Ngay cả các nhân vật phản diện như chủ tịch KGB Charkov xảo quyệt hay kỹ sư trưởng Anatoly Dyatlov độc đoán cũng góp phần làm cho câu chuyện trong Chernobyl thêm phần kịch tính và khuấy động sự phẫn nộ cho người xem. 

Phim còn cho xuất hiện rất nhiều các nhân vật ngoài lề khác như cặp vợ chồng người lính cứu hỏa, nhóm thợ mỏ với tính cách ngang ngược, ba người lính thực hiện nhiệm vụ tiêu hủy thu vật trong khu vực cấm...Các nhân vật này mang lại cho người xem những góc nhìn độc đáo về tính người trong một câu chuyện về thảm họa, điều mà rất ít bộ phim nào làm được hoặc không đến nơi đến chốn. Cách họ đối mặt với người thân bị hủy hoại dần dần, nhữn lời nói hoàn toàn trái ngược với hành động hay sang chấn tâm lý khi lần đầu tiên cầm súng giết một sinh vật sống...Những bài học về việc đừng đánh giá con người qua vẻ bề ngoài hay bản chất con người: dối trá, kiêu căng, bạo lực, nhân hậu, dũng cảm...từ từ đó được bóc tách một cách nhẹ nhàng nhưng đầy thâm sâu.

Giá trị xem lại cao 

Cách sắp xếp trình tự trong 5 tập phim không theo dòng thời gian tuyến tính. Đôi khi là các sự kiện diễn ra song song, đôi khi là những đoạn hồi tưởng và ở tập cuối là những phân cảnh trình chiếu theo hành động-hậu quả. Việc này sẽ khiến người xem coi hết lần đầu sẽ thực sự muốn coi lại để làm rõ hơn các tập phim đầu tiên, để có thể hiểu rõ hơn nhưng ẩn ý trong từng  câu thoại của các nhân vật mà nhà sản xuất đã cài cắm vào. 

Phim được người Mỹ làm, nói về thảm họa của Liên Xô nhưng không hề mang nặng tính bài xích mà chỉ tập trung vào việc giải quyết hậu quả và nguyên nhân đi kèm với đó là nhiều câu hỏi nhưng không có câu trả lời chính thức nào. Những gì đọng lại cho người xem là sự suy tư và các câu trả lời cho riêng bản thân mình. Từng đấy thôi đã là thành công của Chernobyl và chắc chắn sẽ có nhiều người sẽ muốn nghiền ngẫm lại 5 tập phim nhiều lần nữa để có thể tìm được câu trả lời thích đáng nhất. 

Bình luận
0 Comments