Chưa xem "7 Samurai" thì chưa biết thế nào là vẻ đẹp của điện ảnh Nhật Bản

author


“Bảy samurai” (tên tiếng nhật: Shichinin no samurai) là một bộ phim do cố đạo diễn huyền thoại Akira Kurosawa thực hiện. Đã gần 65 năm từ khi ra mắt nhưng “Bảy samurai” luôn nằm trong danh sách những bộ phim hay nhất mọi thời đại theo đánh giá của những nhà phê bình. Không chỉ thế, nó còn là một tư liệu quý giá của các nhà làm phim, một tượng đài trong lòng người hâm mộ điện ảnh Nhật Bản, đặc biệt là những ai trót say mê dòng phim lấy cảm hứng từ những chiến binh samurai dũng mãnh

“Shichinin no samurai” hay “Bảy samurai” lấy bối cảnh năm 1586 - tức thời Chiến quốc, thời điểm mà nội chiến diễn ra liên miên trên khắp đất nước. Chiến tranh đã đẩy người nông dân vào cảnh khốn cùng, họ không chỉ đối diện với thiên tai, hạn hán, tô thuế mà còn phải chịu cảnh trộm cướp hoành hành trong bất lực. Chỉ với một câu thoại :”Quan phủ chỉ xuất hiện khi chúng ta lớn tiếng và tính toán thiệt hại” đã khái quát cho người xem sự vô dụng của quan lại đương thời và sự bất mãn của người nông dân với chế độ bấy giờ.

Cố đạo diễn Kurosawa đã đưa chúng ta đến một ngôi làng trên núi với 23 hộ dân sống bằng nghề nông trong thời Chiến quốc. Câu chuyện bắt đầu khi Yohei (Bokuzen Hidari) - một nông dân già - tình cờ nghe lỏm được tin băng cướp gồm 40 tên sẽ tấn công làng của ông vào mùa gặt sắp tới để lấy đi tất cả lương thực của họ. Sau khi biết tin, dân làng sợ hãi và khóc lóc. Họ không đủ can đảm để đối đầu với một băng cướp hung hãn nhưng cũng không muốn trân mắt nhìn mồ hôi, xương máu của mình bị chúng lấy đi. Thế rồi, theo lời Già làng, bốn người gồm: Yohei, Rikichi(Yoshio Tsuchiya), Manzou(Kamatari Fujikawa) và Mosuke(Yoshio Kosugi)đã lên đường để thực hiện một nhiệm vụ bất khả thi là thuê những samurai tài giỏi giúp họ bảo vệ làng với thù lao chỉ là ba bữa cơm gạo trắng

Dân làng khóc nức nở khi nghe tin cướp sắp đến

Họ mang theo bên mình một hũ gạo to nhưng chỉ dùng nó để thiết đãi cho các samurai còn phần mình thì húp cháo kê cầm cự qua ngày, đêm đến thì ngủ ở chuồng ngựa và nghe những lời nhạo báng của những tên chăn ngựa tại đây. Ấy vậy mà, không ít phen họ bị các samurai tẩn cho một trận nhừ tử và dọa giết chết vì cho rằng họ đang “sỉ nhục danh dự của một samurai”. Trải qua bao vất vả,cuối cùng họ cũng tìm được bảy vị samurai chịu nhận lời tham gia. Kambei Shimada(Takashi Shimura)- một samurai có kiếm pháp điêu luyện nhưng đã mệt mỏi vì chinh chiến quá nhiều, ông là một trong hai người đầu tiên chấp nhận tham gia.

Katsuhirou Okamoto (Isao Kimura) - một samurai trẻ tuổi và hồn nhiên đến nỗi đuổi hoa bắt bướm ngay trước khi cuộc chiến diễn ra là người đã tham gia cùng lúc với Shimada- sư phụ của cậu.

Những người kế tiếp lần lượt là: Goroubei Katayama (Yoshio Inaba)- một samurai giàu kinh nghiệm; Shichirouji (Daisuke Katou)- thuộc hạ cũ của Shimada; Heihachi Hayashida (Minoku Chiaki)- một samurai sống bằng nghề chẻ củi thuê, Kyuuzou (Seiji Miyaguchi) - vị samurai có kiếm pháp phi phàm luôn muốn nâng cao tài nghệ bằng những cuộc đấu kiếm tay đôi. Thành viên bất đắc dĩ cuối cùng là tay kiếm khách say xỉn tên Kikuchiyo (Toshiro Mifune). Kikuchiyo đã theo đuôi các samurai trên đường về làng dù họ đã biết thân phận thật sự của anh không phải là một samurai. Đến đây, có lẽ không ít khán giả sẽ thắc mắc vì sao nhan đề phim lại là “Bảy samurai” phải không? Hãy thưởng thức trọn vẹn bộ phim, chắc chắn bạn sẽ hiểu lý do tại sao đến cuối phim các samurai lại dành cho Kikuchiyo sự tôn trọng như với một samurai thực thụ.

Từ trái qua: Kikuchiyo,Heihachi, Shimada,Katsuhiro,Kyuuzou, Shichijirou, Goroubei

Cuộc chiến giữa 23 hộ dân dưới sự dẫn dắt của 7 samurai đương đầu với 40 tên cướp hung hãn được vũ trang đầy mình diễn ra vô cùng gay cấn. Nhờ khả năng kể chuyện tuyệt vời của cố đạo diễn Kurosawa mà tuy kéo dài 3 tiếng rưỡi nhưng bộ phim lại không hề có một phân cảnh nào là thừa cả. Người xem như bị kéo hoàn toàn vào trong trận chiến sống còn đó vậy. Chúng ta nhói lòng khi thấy người nông dân cúi mặt khóc tức tưởi, chúng ta hoang mang khi biết ngôi làng của họ có thể bị tấn công từ mọi phía, chúng ta lại lo lắng khi thấy người nông dân đến lúc ra trận vẫn run rẩy ngã nhào lên  nhau, chúng ta rơi nước mắt vì những người đã hy sinh nhưng chúng ta cũng không ít lần phấn khích khi thấy sự yếu đuối, đớn hèn của lũ cướp.

Yohei đau khổ khi biết gạo bị trộm lấy mất

Không dừng lại ở đó, “Shichinin no samurai” còn phản ánh xã hội thời bấy giờ một cách chân thực thông qua hai hình ảnh đối lập là “samurai” và “nông dân”. Những vị samurai khi đi lúc nào cũng hiên ngang ngẩng cao đầu, quần áo, tóc tai thì luôn tươm tất cho dù chỉ là một samurai tầm thường làm nghề chẻ củi thuê như Heihachi. Đối nghịch lại là hình ảnh những người nông dân lam lũ, khi đi đầu lúc nào cũng cắm xuống đất, mặt mày thì nhăn nhó, nước mắt luôn chực chờ tuôn trào, quần áo thì luôn xộc xệch và rách rưới. Sự phân bậc trong giai cấp còn được thể hiện qua một phân cảnh khi nhóm samurai dọn đến ở nhà Rikichi. Khi ấy, câu đầu tiên mà vị samurai lão làng Shimada thốt ra là :”Chúng tôi ngủ ở nhà anh rồi, anh sẽ ngủ ở đâu ?”, chúng ta có thể thấy rõ một điều rằng trong xã hội đương thời, nông dân không được quyền ngủ ngang hàng với một samurai. Thậm chí ngay sau đó, khi biết Rikichi sẽ ra ngủ ở chuồng ngựa để nhường chỗ của mình cho họ, các samurai vẫn hết sức dửng dưng không hề có chút ái ngại gì. Điều này càng được khẳng định rõ nét hơn khi một mâu thuẫn xảy ra và vị “samurai” Kikuchiyo quyết định dọn đến chuồng ngựa ngủ chung với Rikichi, ngay lập tức Rikichi đứng dậy và bỏ đi để dành chỗ ngủ lại cho riêng vị “samurai” này. Thế samurai là những ai mà họ lại được kính trọng đến thế ?

Kết quả hình ảnh cho samurai

Samurai được viết là 侍,  bao gồm bộ “Nhân” ý chỉ con người, bộ nhân đứng trước từ “Tự” ý chỉ dinh thự của quan. Người đứng trước dinh thự và bảo vệ cho dinh thự của quan chính là các samurai. Tầng lớp samurai được sinh ra để bảo vệ cho quan lại và các lãnh chúa. Samurai không chỉ am hiểu văn chương, lịch sử và nghệ thuật quân sự mà còn phải hội tụ đủ 7 phẩm chất cao quý gồm : công bằng, can đảm, thiện tâm, tôn trọng, trung thực, danh dự và trung thành. Ngoài ra, thông qua các bản hợp đồng bảo vệ và những cuộc hôn nhân chính trị, các samurai còn đạt được những vị trí cao trong xã hội và được mọi người kính trọng. Nhưng bên cạnh đó, samurai cũng là những người bảo vệ quan lại đi vơ vét tài sản nông dân bằng tô thuế, cũng chính các samurai đã giúp các lãnh chúa gây ra chiến tranh đẩy người nông dân vào cảnh bần cùng, thậm chí một số samurai còn trực tiếp làm hại đến cuộc sống người nông dân trong khi chiến trận diễn ra... Người nông dân kính nể các samurai nhưng đồng thời cũng sợ hãi họ không kém gì bọn cướp. Liệu sống trong một xã hội như thế, người nông dân có thật chỉ là một lũ người ngây thơ, lúc nào cũng sợ sệt hay khi lâm vào đường cùng họ cũng man dại chẳng kém ai? Cố đạo diễn Kurosawa đã khéo léo lồng ghép câu trả lời từng chút, từng chút một trong suốt chiều dài bộ phim. Việc làm này của ông khiến người xem đi từ ngạc nhiên sang thấu cảm và cuối cùng thậm chí còn bật cười vì những hành động của người nông dân đã làm khi sợ hãi.

Thời Chiến quốc là thời điểm “Bảy samurai” diễn ra. Khi ấy cũng là lúc mà luật lệ về samurai trở nên vô cùng lỏng lẻo, các tầng lớp khác trong xã hội đua nhau khoác lên mình nhân dạng của một samurai để nhận được sự kính trọng từ kẻ khác. Có lẽ vì thế mà Shimada phải kiểm tra năng lực của các samurai khác trước khi mời họ tham gia vào cuộc chiến sinh tử. Sự đối lập giữa những samurai thực thụ và những kẻ tự nhận là samurai được thể hiện vô cùng rõ trên phim từ cách ăn mặc, kiếm thuật cho đến phong thái, dáng đi, cách đứng bên ngoài. Bên cạnh đó, một tiêu chí khác dùng để phân biệt họ là “Tinh thần Bushidou” (hay còn gọi là “Tinh thần Võ sĩ đạo”) cũng thoáng được nhắc đến qua hai câu nói của Shimada là “một samurai sẽ không dễ dàng bị dính đòn” và “một samurai sẽ không bao giờ uống say đến nỗi mất tỉnh táo đâu”. Những chi tiết tinh tế như thế được thêm vào hết sức khéo léo đã giúp cho bức tranh thời Chiến quốc của cố đạo diễn Kurosawa hiện ra trước mắt khán giả sống động và chân thực đến từng khung hình.

Một tên hèn nhát tự nhận mình là samurai

Để mang lại thành công cho bộ phim, ngoài khả năng dàn dựng của vị đạo diễn huyền thoại, một kịch bàn thông minh và một đội ngũ biên tập ăn ý thì diễn xuất đầy tâm huyết của những diễn viên là một nhân tố không thể không nhắc đến. Dù là vai chính hay vai phụ, dù là samurai, dân làng hay thậm chí là những tên cướp, ở họ ta đều thấy được một sự say mê trong các vai diễn của chính mình. Về phía samurai, ta thấy được một Shimada điềm tĩnh và bản lĩnh, một Kikuchiyo tưng tửng bất cần đời, một Heihachi vui tính, thật thà, một Katsuhiro ngây thơ, hồn nhiên trong cuộc chiến đầu tiên của đời mình… Các vai diễn dân làng cũng không hề kém cạnh, chúng ta thấy được một Manzou ích kỷ, một Rikichi chất chứa nhiều nỗi đau trong lòng, một Yohei nhát gan đến mức chết sững khi lần đầu tiên cầm giáo giết người, đến cả một vai nhỏ là bà của Kyuuemon cũng được diễn vô cùng xuất sắc. Phân cảnh cụ bà cầm xẻng vừa đi vừa khóc nấc lên đã thực sự chạm đến trái tim của người xem dẫu đó chỉ là một phân cảnh giải trí đi chăng nữa.

“Bảy samurai” luôn được xem là bộ phim xuất sắc nhất về đề tài về samurai và quả đúng là như thế. Các samurai trong “Bảy samurai” không chỉ đơn thuần giao đấu để giành lấy quyền lực và tiền tài hay liều mình để bảo vệ chủ nhân. Lần này, họ tự nguyện chiến đấu vì thương cảm cho nỗi vất vả mà người nông dân phải gánh chịu chịu ngay cả khi họ còn chưa ý thức được rằng chính các samurai là người đã góp phần gây ra điều đó. Sự khác biệt này giúp cho các samurai của Kurosawa nhân văn và gần gũi hơn rất nhiều so với hình ảnh thường thấy của họ trên màn ảnh. Bộ phim không chỉ là một cuộc đấu trí giữa các samurai và bọn cướp mà còn hàm chứa vô vàn ý nghĩa nhân văn mà người viết không thể đề cập hết được vì như thế sẽ vô tình tiết lộ khá nhiều nội dung phim. Nếu bạn là một người đam mê phim ảnh, đặc biệt là điện ảnh Châu Á thì người viết khuyên bạn nên dành chút thời gian của mình để thưởng thức kiệt tác nghệ thuật này vì chắc chắn nó sẽ không làm bạn thất vọng đâu.

VÕ QUANG


Bình luận
2 Comments   |   Quang Vo and 3 others react this.
  • Thanh tra nội dung
    Thanh tra nội dung   ·  Ngày 05 tháng 12 năm 2018
    Một bài phân tích rất hay về tượng đài phim của Nhật Bản, cám ơn bác rất nhiều
    • Quang Vo
      Quang Vo
      Thanh tra nội dung
      Thanh tra nội dung
      Thanh tra nội dung
      Một bài phân tích rất hay về tượng đài phim của Nhật Bản, cám ơn bác rất nhiều
        ·  Ngày 05 tháng 12 năm 2018
      Cám ơn bác. Phim của Kurosawa thì viết mỏi tay cũng không thể nói hết được cái hay của nó.