Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim

author

Dễ gì mà các nhà làm phim lại bỏ qua một cơ hội ‘dựa sự kiện có thật’, có sức ảnh hưởng như Hồ sơ Panama… Trước tiên, chúng ta cùng nhìn lại bộ phim đã thắng giải Oscar cách đây không lâu: ‘Spotlight’ cũng dựa trên một vụ án chấn động không kém.

‘Hồ sơ Panama’ là gì ?

Hồ sơ Panama gồm 11,5 triệu tài liệu, hoặc 2,6 terabyte dữ liệu được một nguồn tin giấu tên cung cấp cho tờ báo Đức Süddeutsche Zeitung hơn một năm trước. Thông tin được lấy từ công ty Mossack Fonseca, hãng luật lớn thứ tư thế giới.

Tờ Süddeutsche Zeitung sau khi nhận được tài liệu đã chia sẻ với Hiệp hội các nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ), một tổ chức phi chính phủ, cùng hơn 100 tờ báo và 400 phóng viên tại 80 quốc gia.

Công ty luật của Panama hoạt động tại 42 quốc gia trên toàn thế giới. Họ chủ yếu làm việc trong lĩnh vực tài chính, có quan hệ hợp tác với nhiều tập đoàn lớn. Công ty này hiện đã “góp tay” trong hoạt động ưu đãi thuế, lách thuế cho các khách hàng.

Vì dính liu đến tên người thân của các nhà chính khách trên thế giới, vụ việc đã bị phát hiện thành vấn đề chung của toàn cầu.

1) Cách thức điều tra

5019f0d8faa7570d3581817bd74eb52b Spotlight Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim 5019f0d8faa7570d3581817bd74eb52b5

Cũng là một vụ án tầm cỡ được điều tra bởi những phóng viên tâm huyết của tờ The Boston Globe, mục Tâm Điểm (Spotlight) đã gây chấn động thế giới vào năm 2002. Cách thức điều tra của nhóm là thu thập tài liệu, xác minh chúng và đối chiếu với kết quả điều tra nhiều năm trước đó. Bọn họ biết rằng mình đang phải đối đầu với một thế lực tầm cỡ như thế nào và đã bao nhiêu người phải chịu im lặng trước đó. Nhưng họ không từ bỏ và chờ cơ hội tốt để phá vỡ cả một hệ thống tội ác.

Trong đoạn chat giữa nguồn tin giấu mặt với phóng viên tờ Nhật Đức trước khi gửi tài liệu ‘Hồ sơ Panama’ : Tôi đang gặp nguy hiểm nhưng tôi phải đưa sự thật đen tối này ra ánh sáng.

5019f0d8faa7570d3581817bd74eb52b Spotlight Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim 5019f0d8faa7570d3581817bd74eb52b6

Như các phim hình sự khác, Spotlight và Zodiac đều có những cảnh vào kho tài liệu lấy thông tin như thế này.

Với các tài liệu đã mã hóa như vụ ‘Hồ sơ Panama’ thì phim phải thêm sự xuất hiện của những chuyên gia phân tích và thêm cả những mưu mẹo để lấy được danh sách khách hàng thực sự của Mossack Fonseca. Nhưng dù với bất kỳ hình thức như thế nào thì thông tin phải được điều tra kỹ lưỡng, thuyết phục mới được phép đưa ra công luận.

Spotlight Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim spotlight 1456869117871

Giáo hội Công giáo Roma bưng bít, bao che cho những cha xứ bị phát giác với hành vi đồi trụy của mình với các em nhỏ trong ‘Spotlight’ có vẻ là đối tượng ít nguy hiểm hơn các nhà cầm quân chính trị của các nước. Nhưng niềm tin của các con chiên dành cho tôn giáo của họ sẽ là con dao hai mặt cứa vào trái tim họ, vậy nên vụ này phải được giải quyết thật dứt điểm, cho dù phải dời ngày công bố vì vụ khủng bố 11/9 để tránh tin tức bị cuốn trôi đi mất.

2) Chọn lựa nhân vật, chọn lựa góc nhìn

Khi ‘Spotlight’ lựa chọn góc nhìn từ các nhà báo, điều dễ xảy ra nhất là phim sẽ biến thành một cuốn băng tư liệu. Nhưng nếu đây là một cuốn băng thì nó vẫn giàu cảm xúc. Bởi vì đạo diễn Tom McCarthy đã dùng mọi sự tế nhị của mình để mở dần các cơn địa chấn. Càng lắng nghe nhiều câu chuyện, gặp gỡ nhiều nạn nhân và nghi phạm, chứng kiến mầm mống tội phạm ngay trong khu phố, sự nhạy cảm và tâm huyết của các nhà báo càng tăng. “Họ không chỉ lạm dụng về tình dục, họ còn hiếp dâm về về đức tin” là một câu thoại khiến cả những người là nạn nhân hoặc không phải nạn nhân, đều phải rùng mình.

Spotlight Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim 1 1456869868627

‘Spotlight’ lựa chọn 4 nhân vật tâm huyết với nghề và cá tính khác nhau để khai thác theo nhiều hướng sự kiện. Phim cũng lựa chọn cho mình đối tượng chất vấn rất rõ ràng, không phải là tôn giáo hay nhà thờ mà là những kẻ làm ô uế chúng.

Còn một bộ phim khác, cũng dựa trên một sự kiện có thật, phim Nhật ‘Án Mạng Bạch Tuyết’ nói về góc nhìn của rất nhiều người trong cuộc và cả những người có biết về các vụ việc liên quan trên mạng xã hội.

2016-03-23 at 16-52-13 Spotlight Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim 2016 03 23 at 16 52 137

Từ một lời ám chỉ của một nguồn tin giấu mặt, tất cả mọi người bắt đầu suy nghĩ theo hướng của nguồn tin đó. Tình ngay lý gian, thuyết âm mưu vẫn là thuyết âm mưu nhưng nếu bạn tin thì nó sẽ là sự thật, có nhiều cách để kết tội một người, đó là điều chắc chắn. ‘Án Mạng Bạch Tuyết’ cũng là một vụ án hình sự được điều tra bởi nhà báo nhưng theo hướng “tin đồn”.

3) Nhận ra những sự thật kinh hoàng

Một vụ án chìm lâu như vụ các cha xứ ở Boston bị khơi lên dễ làm người điều tra chán nản, nhất là khi bạn tự hỏi: công lý ở đâu, ai đã che giấu điều này. Và như đã nói ở trên, lúc các nhà báo nhận ra mình đi đúng đường đem lại cho họ thêm tinh thần làm việc tới cùng, nhưng cũng là lúc họ nhận ra đây là một cuộc chiến không cân sức. Điều tồi tệ nhất trong các sự thật mà một người ở mục Spotlight nhận ra là anh ta đã gián tiếp thả trôi vụ này từ chục năm trước.

Spotlight Quả bom ‘Hồ sơ Panama’ phát nổ, cùng nhìn lại ‘Spotlight’ và cách đưa sự kiện có thật lên phim 2016 03 23 at 16 52 138

Hiện nay, các báo đài đang tích cực đưa tin về những người có tên trong hồ sơ Panama, cũng như phát những đoạn phim để minh chứng các phi vụ rửa tiền, trốn thuế gây ảnh hưởng lớn thế nào. Sự chênh lệch giàu nghèo đã là vấn đề nhức nhối, đáng khinh hơn, khi người ta nhận ra những người nhà giàu “ăn cắp” trắng trợn tiền thuế dành cho các dịch vụ công cộng. Thay vì trường học, bệnh xá được phát triển, tình trạng chênh lệch, bất công và biểu tình, chống đối, thậm chí bằng vũ trang xảy ra ở mọi nơi.

Dĩ nhiên có nhiều cách đưa một sự kiện có thật lên màn ảnh khác nhau, có thể căng thẳng như Zodiac, thị phi chết người như Án Mạng Bạch Tuyết, điều tra tận cùng như Spotlight, hoặc dựng phim giả trong phim thật như Argo … Nhưng kiểu gì, bạn phải nhìn thẳng vào những mặt tối của nó và giải quyết chúng cho dù nó có đáng sợ đến thế nào.

Bình luận
0 Comments