Mặt trời, con ở đâu? - Bất ngờ với dàn nhí xuất thần

author

(Spoil phim đôi chỗ, cân nhắc khi đọc tiếp)

Thú thật là khi ending credits chạy lên, mình bị buồn. Không phải do phim không có hậu, mà do ... phim đã có thể tốt hơn, rất rất nhiều, mà vẫn chỉ cần chừng đó chất liệu. Đây chính xác là một ví dụ về việc dựng phim có thể cứu phim, cũng có thể giết phim.

Rồi, vậy thì, đây là tóm tắt phim:

Cậu bé Á - cỡ 9 10 tuổi, trùm ăn mảnh vé dò xổ số khu ổ chuột, cùng trốn thoát với một cô bé ốm yếu với thân phận bí ẩn tên Xuka - đâu chừng 8 - 9 tuổi. Hai đứa nhóc phải trốn chạy khỏi một tổ chức tên là Kim Tiêm, chuyên rút máu trẻ em cho một dự án bí mật. Trên đường đi, tụi nhỏ kết thân với đám nhóc giang hồ dọc đường, tụ nghĩa anh hùng cùng chống lại cuộc truy lùng của tổ chức bất nhân kia. Nổi dậy thất bại, bí mật kinh hoàng được hé lộ, nam chính hi sinh.

TỔNG QUAN

Yah, nghe thú vị phải không, motif anh hùng thiếu niên dạng như 'Biên niên sử Narnia'. Và nếu sự tưởng tượng đó là thật, thì đây sẽ là phim gia đình hấp dẫn không kém gì 'Home Alone' 1 2 3! Bạn không đọc nhầm đâu, tóm tắt đó là tưởng tượng của mình dựa trên trailer và (thật ra) dựa trên mong muốn bộ phim được kể lại theo một cách khác sau khi mình rời khỏi rạp. Thực tế, phim được kể song song với 2 mạch là "trốn thoát" và "truy lùng". Mạch truyện chính tươi mới, ngây thơ và gay cấn, đảm nhận bởi dàn diễn viên nhí diễn hay vô tiền khoáng hậu, trái ngược hẳn so với mạch truyện B, thứ đáng lẽ phải bơm căng kịch tính, thúc đẩy cao trào cho cuộc chạy đua với thời gian này, thì lại là màn trình diễn vô cùng hụt hẫng của phe người lớn bằng những pha truy lùng rất nửa mùa. Ấy vậy mà khổ nỗi, mạch chính ngoài sự đáng yêu và thông minh của phe con nít lại chẳng mang thông tin gì nhiều ngoài một mục tiêu thơ dại là "Xuka muốn thăm mẹ ở Bình Hưng Hòa", còn phía ngược lại, dù dở hơn, mạch truyện phe người lớn chứa rất nhiều thông tin, nhưng rối nùi với 2 3 tuyến nhân vật gồm ông Vượng bà Kim, lão quản gia và đám lâu la, người cha câm A Tẻo. Có lẽ "thông tin" chính là lí do phim buộc phải giữ lại quá nhiều phân cảnh người lớn không cần thiết, hoặc nói bình dân hơn, phim sợ khán giả không hiểu.

CÂU CHUYỆN MỚI MẺ, NHƯNG ...

Nào, khen chê xà quần vậy đúng là thừa thãi, hãy nói thẳng vào các điểm sáng và điểm ít sáng của phim. 

Chủ đề xuyên suốt phim là tình cha con, nhưng nội dung phần lớn thời lượng phim là tình bạn, sự trượng nghĩa, và một loại tình cảm kiểu "Có chàng trai viết lên cây". Điều này không hề dở, đó còn là điểm sáng khiến cuộc phiêu lưu của hai bạn nhỏ thêm gắn kết, bớt giáo điều, dù thề có bóng đèn là hai đứa chắc chắn biết hai ông bố đang tìm mình chết bỏ. Có thể thấy kịch bản chịu ảnh hưởng từ 'Moonrise Kingdom' của Wes Anderson, với kiểu nhân vật nam nhí nhiều skill sinh tồn, hoang dã, dám chiều ý nữ nhân, dám chịu trách nhiệm (Á thậm chí còn có tiền tích cóp nữa nhé), còn nhân vật nữ nhí mang trong mình bí mật, bị cấm cung, ít hiểu biết xã hội, có một mục tiêu từ tiềm thức chứ không rõ kết quả.

 'Moonrise Kingdom' cũng được kể theo lối song song, cùng một kiểu hài hước rất quái chiêu, điều mà biên kịch đã cố lặp lại trong 'Mặt trời, con ở đâu?'. Điều đáng biểu dương là nhà sản xuất phim mời Việt Hương làm yếu tố câu khách, nhưng đạo diễn không để cô xì ra bất kỳ một miếng hài xàm nào. Toàn bộ phim, vai bà Kim của Việt Hương là một phụ nữ quyền lực, nội tâm dữ dội, bất chấp nhúng chàm để cứu cháu mình, kèm câu thoại đầy sức nặng : "Cháu nó không còn nhiều thời gian nữa đâu anh!" Xem đến cuối phim vẫn chẳng biết không còn nhiều là còn nhiêu, sự gấp rút vì thế giảm đi mất 2/3, độ dồn dập kịch tính mỗi lần phim chuyển đến phân cảnh người lớn cũng theo đó biến mất. Nhưng ít nhất, nó chứng tỏ biên kịch lẫn đạo diễn đã đồng lòng tiêu giảm tỉ lệ hài xàm xuống mức tối thiểu.

BỌN NHỎ NHIỀU NĂNG LƯỢNG, NGƯỜI LỚN LẠI HỤT HƠI

Từ sau 'Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh', tiềm năng về thế hệ diễn viên nhí có lối diễn chân thật, tự nhiên, với những động tác thừa rất con nít nhưng vẫn nắm bắt tâm lý nhân vật một cách chuyên nghiệp bắt đầu nở rộ. Và đến 'Mặt trời, con ở đâu?', Bảo Bảo vai Á cùng Cát Vi vai Xuka chính là kết tinh của thế hệ bảo bối này. Trong giới làm phim, lên ngàn xuống bể cũng không đáng sợ bằng phim có con nít đóng. Vậy mà Nguyễn Hữu Tuấn có thể chỉ đạo diễn xuất tới 10 diễn viên nhí khoảng 8-14 tuổi, trong đó có 2 cô cậu nhân vật chính và 8 nhân vật phụ đóng góp mạnh vào cốt truyện, điều đó cho thấy sức cầm trịch đáng nể của vị đạo diễn này. Tụi nhỏ đóng tốt đến mức nếu chuyển thể truyện dài 'Trước vòng chung kết' của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh thành phim, chỉ cần bốc cả đám mang sang là tụi nó diễn được ngay!

Huỳnh Đông (vai người cha câm A Tẻo tìm con trong tuyệt vọng) trở thành vai diễn sáng giá nhất trong dàn nhân vật người lớn, không chỉ vì anh diễn nội tâm qua ánh mắt quá cừ, mà còn vì các bạn diễn đột ngột ... diễn yếu đi. Và họ diễn yếu đi không phải vì họ diễn yếu đi, mà vì phim không làm khản giả tin được cảm xúc mà diễn viên đang thể hiện.

Được rồi, mình sẽ mô tả rõ ràng một chút. Nếu như vai A Tẻo của Huỳnh Đông được đạo diễn tạo điều kiện xuất hiện khá nhiều, từ lúc thằng nhỏ đi bán vé dò về, rồi lúc ăn cơm, lúc dạy con sống hết mình, lúc nổi điên vì con lén kiếm tiền, lúc tìm con đau khổ đến nỗi ra hẳn một cái MV, lúc đối diện với quyết định của thằng nhỏ, thậm chí lúc flashback cũng lọt vô mấy lần. Còn vai ông Vượng của Huỳnh Anh Tuấn, được quy định là một người cha thương con sâu sắc, đã mất vợ nên sợ mất con vô bờ bến, nhưng chỉ có mặt lúc đưa con rời bệnh viện, lúc flashback của đứa con khi nhớ về mẹ nên có đính kèm ổng, còn lại chỉ thấy ông Vượng đóng chung với một cái ghế bành rất bảnh, gào thét qua điện thoại, gục ngã trước bà Kim, rồi lên phường trình bày. Vậy nên, khi ông Vượng quỳ xuống ôm đứa con, năn nỉ nó tin ba nó, Huỳnh Anh Tuấn diễn rất cảm xúc nhưng mình cứ cảm thấy không thể tin nổi, bởi cả một cuộc tìm kiếm ông ấy chưa hề ra một lệnh nào là "Tìm con tao ngay!" hoặc bước ra khỏi tòa nhà sang trọng để lùng sục nó trên các nẻo đường cả.

Vì mình không tin có chuyện một bộ phim chủ đề tình cha con mà 1 trong 2 người cha bị mất đất diễn, nên khả năng cao là trong khâu sản xuất đã có vấn đề, đại loại như kẹt lịch diễn viên, hoặc không sắp xếp được giờ giấc khớp với bối cảnh phù hợp để quay những cảnh quan trọng, hoặc kinh dị hơn là nhà sản xuất đã cắt khỏi bản dựng vì cho rằng cần diễn giải thông tin nhiều hơn chuyện bố con họp mặt.

ĐẠO DIỄN VỚI NHỮNG CÚ MÁY THÔNG MINH

Phần đạo diễn, mình cảm giác rõ đây là một người rất ưa những cú máy lạ và rất tuân thủ câu thần chú của dân dựng phim: "không cắt khi không cần thiết!" Một điểm đặc trưng của vị đạo diễn này là những cú long take (cú máy dài), và đa phần đều hiệu quả. Một trong những shot mình thích là cảnh 2 đứa nhỏ trốn vào một nhà xưởng bỏ hoang trong một buổi sáng sớm, má ơi đẹp vô cùng cực! Ngôn ngữ điện ảnh cũng được thể hiện khá linh hoạt, ví dụ như mở đầu phim, cảnh chú gấu bông Dekhi được đặt lệch phải trong không gian đơn điệu 2 màu xanh trắng, thì cảnh cuối phim chú gấu được đặt tại trung tâm với background là bokeh đủ sắc màu.

Điểm trừ là, việc hơi lạm dụng flashback để kể chuyện khiến mạch phim giống như bị cà giựt vậy. Thêm một điểm trừ khác mang tính cá nhân: dường như đạo diễn cố ý giảm thiểu độ lố trong những cảnh hài của phe người lớn. Bằng chứng là đối với cảnh nhóc Ki chửi thầm đại ca Lũ mập, một miếng hài rất trẻ con và ngộ nghĩnh, đạo diễn đầu tư hẳn 1 shot góc cao, 1 shot đặc tả, 1 master shot, thì những tình huống làm trò của 2 đứa lâu la láu táu nhà bà Kim chỉ dùng vài shot handheld, và không có điểm nhấn nào có vẻ buồn cười cả. 

DỰNG PHIM ĐÃ PHÁ HỎNG MỘT BỘ PHIM HAY

Bản dựng cuối cùng, yah, đúng là thảm họa. Chất liệu, tone màu, diễn xuất, đạo diễn, câu chuyện đều ở mức rất khá trên bình diện phim Việt, nhưng về cách kể, thứ làm cho khán giả nhớ đến phim, là khâu có vấn đề lớn nhất.

Sẽ cần có chút spoil và từ ngữ khó chịu để mình bung xả vấn đề này.

Đoạn đầu, khi Á nhìn thấy bố A Tẻo từ xa, thằng bé giấu tiền vào túi đeo và khóa lại. Tiếng khóa kéo chậm sau động tác kéo ít nhất 1 giây!

Nhạc luôn nổi lên chậm ít nhất 1-2 giây sau khi vào những phân cảnh cảm xúc mà không hề có ý đồ nào cả.

Nhét những đoạn vô nghĩa vào phim cho đủ source hay gì? Bỗng nhiên xuất hiện thầy hiệu trưởng trường tình thương nói một câu gì đó, xong không bao giờ xuất hiện lại nữa. 

Phim 95 phút mà không có một chút nào mơ hồ gọi là nhịp dựng, sound effect không chút lôi cuốn trừ cảnh bán vé dò ở đầu phim và bắn ná ở giữa phim. Cảm xúc cứ thế dập dìu, đoạn người lớn thì xìu, đoạn trẻ con thì bùng lên, lặp đi lặp lại đến cuối phim nên cảm giác phim dài một cách không cần thiết. Đỉnh điểm là đoạn MV Gió bay tờ rơi của Huỳnh Đông, trước đó không hề manh nha tình tiết nào để nâng cao xúc động, đùng một cái slomo bi kịch xảy ra, mình bỗng ngơ ngác không biết phải đồng cảm với nhân vật khổ sở kia thế nào.

Bỗng nhiên ông Vượng đầu thú, trong khi toàn bộ là bà Kim tự quyết??? Mình có thể hiểu dụng ý của đoạn này là vì ông Vượng muốn được chăm sóc con dù bị quản thúc tại tư gia, còn hơn phải trốn tránh ngoài vòng pháp luật và không được gặp con. Nhưng cái chính là, cảnh sát chưa từng nhúng tay vào chuyện này!? A Tẻo từ đầu cũng không báo chính quyền, cuối phim cũng không dọa báo chính quyền, cảnh sát cũng không vì A Tẻo dán hình đầu xóm cuối ngõ mà đến hỏi han sự tình, và chính bà Kim là người in giúp A Tẻo tất cả mớ thông báo tìm con đó, làm mình nghĩ bả đã bao lô từ đầu.

Ơ hay vậy ông Vượng đến làm tường trình làm gì? Vì tự trọng á? Hay đáng lẽ từ đầu phải có đoạn một nhóm cảnh sát chuyên môn vào cuộc, rồi cùng chạy đua với nhóm bà Kim và nhóm Á-Xuka, nhưng sản xuất không muốn chi thêm cho những tình tiết này, hay kinh dị hơn, tất cả những phần có cảnh sát đều bị cắt bỏ trừ cảnh đầu thú??? Dù thế nào, đây vẫn là một trong những phân đoạn hoàn toàn vô nghĩa.

THIẾU NHƯNG KHÔNG YẾU

Tóm váy lại, 'Mặt trời, con ở đâu?' có đầy đủ yếu tố để trở thành một bộ phim cực kỳ hay. Kịch bản do biên kịch 'Em chưa 18' chấp bút, được đạo diễn bởi một người có khả năng cầm trịch tốt, diễn viên nhí lại quá xuất sắc. Giá như có ai đó can đảm kể câu chuyện này theo một cách khác, loại bỏ mạnh tay những đoạn lèm bèm của người lớn, biến câu chuyện này thành một cuộc phiêu lưu xuyên thành phố của hai đứa trẻ chống lại một tổ chức kì lạ, và làm 1 cú plot twist cuối phim về tổ chức này, thì hẳn chúng ta đã có một bộ phim gia đình thú vị hơn rất nhiều.

Dù vậy, nếu bạn cần một bộ phim gia đình hay, nhân văn mà không giáo điều, có thể dắt cả nhà từ 6 đến 60 tuổi đi xem thì đây đích thị là bộ phim cực kỳ phù hợp đấy!

#Mattroiconodau_Film

Bình luận
0 Comments   |   kimdu reacts this.