Monsieur Lazhar – “Là trẻ con, đôi khi nên tha thứ lỗi lầm của người lớn”

author

Monsier Lazhar – Thầy Lazhar

Không biết có ai còn nhớ câu nói của thánh Ranchoddas Chanchad huyền thoại “em vừa dạy thầy cách dạy như thế nào, và không như thầy em không bỏ rơi học sinh của mình”  khi ổng chỉ một chuyên gia cơ khí vừa là thầy vừa là hiệu trưởng của Học Viện Cơ Khí Hoàng Gia Ấn Độ về cách dạy học sinh, tiếc cái trong phim 3 Idiots lại không quá đào sâu về vấn đề này, nó chỉ thoáng qua để tạo ấn tượng thêm cho thánh Ranchoddas. Nhưng không sao, đã có một phim khác về một người thầy khác cho người xem thấy được nghề nhà giáo chân chính không hề đơn giản.

Bài viết chả hiểu sao dài quá, người đọc chỉ cần coi phim là vui rồi, đọc tới đây đủ rồi.

Rancho đã đưa ra vấn đề, nhưng phim 3 Idiots chưa giải quyết.

“Trường của em rất đẹp. Có thể không phải là ngôi trường đẹp nhất, nhưng đó là trường của em.Lần đầu khi mình đến đây, mẹ mình cứ nói trường này rất đẹp. Lúc đó cá nhân mình thấy cũng được thôi... Nhưng sau 6 năm, mình thấy trường thật đẹp. Vì nó là ngôi trường của mình. Có một cái sân rộng để chơi bóng đá và bóng chày, nơi mà các phụ huynh đưa con cái đến học vào buổi sáng. Bố mẹ lo cho chúng ta, kiểm tra đầu tóc, và răng của chúng ta, hay xem chúng ta có quá ham chơi hay hiếu động.

Nhưng ngôi trường này cũng chính là nơi cô Martine Lachance treo cổ tự tử bằng chiếc khăn choàng màu xanh vào một buổi tối thứ 4. Mẹ mình đang ở Miami vì mẹ mình là phi công. Mình ước gì mẹ có thể về ngay với mình vì mình đang cảm thấy rất cô đơn. Cô Martine chắc hẳn là rất thất vọng với cuộc sống của cô. Điều cuối cùng cô ấy làm... là đá cái ghế cho ngã xuống. Đôi khi mình không biết cô ấy có phải là đang muốn gửi đi một thông điệp bạo lực không. Vì khi ta làm sai thì ta phải chịu phạt. Nhưng chúng ta không thể phạt cô Martine Lachance, vì cô ấy đã chết.”

Cô bé Alice dễ thương, chững chạc so với độ tuổi 11 của mình

Đây! Đây là nội dung bài thuyết trình về chủ đề bạo lực học đường của cô bé Alice. Khi nói tới bạo lực phản xạ đầu tiên trong đầu người ta thường nghĩ tới chính là gây gỗ đánh nhau, đúng nhưng chưa đủ, bạo lực ở đây còn là bạo lực về mặt tinh thần, cái này thì nguy hiểm và đáng sợ hơn, và đó là những gì mà các học sinh tại một trường, trong một lớp, đang phải trải qua khi chứng kiến cô giáo chủ nhiệm treo cổ ngay nơi cô giảng dạy.

Cô bé có cái nhìn rất hay về bạo lực không đơn giản đó là đánh đập mà còn là những gì tình thần đang gặp phải.

Cô giáo có thể bị bạo lực tình thần, nhưng cái cách cô giải quyết vấn đề lại bạo lực không kém, và hậu quả để lại trên những người học trò của cô, những đứa nhỏ chưa kịp lớn lên đã phải gánh chịu ám ảnh của một người trưởng thành. Không hề dễ dàng để tụi nhỏ vượt qua, nếu không hiểu tụi nó đang chịu đựng những gì, không ai hiểu ngoại trừ thầy Lazhar.

Và thầy Lazhar với quá khứ bi thương, bí ẩn nhưng luôn tươi cười tận tâm với học trò.

Với sơ yếu lí lịch 19 năm dạy học ở quê nhà, thầy Lazhar nhanh chóng được nhận, và những đứa trẻ đang bị tổn thương kia được giao lại cho thầy, công việc của thây là ổn định lại lớp học còn chuyện khác đã có bác sĩ tâm lý lo.

Muốn biết ai đau ra sao, thì mình phải từng đau như người đó, bác sĩ tâm lý có thể không nhưng thầy Lazhar cùng với quá khứ bi thương như là hành trang mang từ Algeria đến với Canada, quốc gia ông chọn để tị nạn thì khác, ông chọn dạy học làm nghề, ông chọn dạy dỗ những đứa trẻ như là nghiệp vì ông xem tụi nhỏ như một cái kén, một con nhộng chưa đủ cứng cáp để bị tổn thương tới như vậy, thầy Lazhar biết là mình cần phải tìm cách sữa chữa lại mọi thứ, để nhộng có thể trưởng thành đủ bản lĩnh mà phục vụ cho đời.

Nếu có con gái, tui muốn một có bé như vậy. Tiếc cái bạn gái còn chưa có, chuyện viễn tưởng.

Thầy Lazhar cùng khả năng chuyên môn cũ rích luôn bị đám học trò bắt bẻ do không phù hợp với cách dạy hiện đại, đó là cô bé Marie máy móc đã quen cách học bây giờ “Định ngữ” thay cho chủ “chủ ngữ”,  “tính từ xác định” thay cho “tính từ sở hữu”, khúc này thiệt là bản thân tui còn mới biết cách gọi như vậy, nhưng là một người biết lắng nghe thầy Lazhar dần thay đổi, và Alice là cô bé đã giúp thầy của mình hòa nhập với môi trường mới. Có lẽ Alice đã nhận ra được khả năng tuyệt với nhứt của Thầy Lazhar, không phải chuyên môn, mà đó là bản năng sư phạm. Sư phạm không chỉ là cách dạy, cách truyền đạt kiến thức, mà còn là cách để trở thành một giáo viên đúng nghĩa, trở thành một người vừa tận lực, tận tâm với học trò của mình.

Lớp học hơn chục học sinh cùng những tính cách, hoàn cảnh khác nhau đó là Alice dễ thương vì cô đơn nên trưởng thành hơn tất cả, là Simon hiếu thắng đang mang nỗi lòng không biết nói cùng ai, là Jordan ốm yếu, thiếu ăn, là Victor mập mạp khờ khạo lớn tuổi nhứt lớp, là Marie máy móc rập khuôn …

Và những thành viên từ từ đã lấy lại được cân bằng, niềm vui mặc dù bóng ma "Martine" vẫn còn đâu đó.

Tuy hoàn cảnh, tính cách khác nhau nhưng ít nhiều mang chung nổi ám ảnh mang tên “Martine” và với bản năng của một người thầy, liệu thầy Lazhar có giúp được những học sinh của mình vượt qua được gánh nặng tâm lý mà tụi nó đang gặp phải. Vẫn cứ như thói quen, kết quả, nhưng gì hay nhứt phải để người xem cảm nhận.

Monsieur Lazhar, có thể nói với nội dung cực kỳ nặng nề nhưng chỉ nằm ở phần quá khứ của nhân vật, đó là thầy Lazhar, là người cô tự tử, phim không quá đào sâu, phân tích chi tiết về chuyện cũ, chuyện cũ để người xem tự hiểu và cảm nhận cái mà phim hướng tới chính là tâm lý của những đứa trẻ đang ở độ tuổi mới lớn, độ tuổi chưa đủ nhận thức để phân biệt đúng sai thuộc về ai vì lẽ đó vô tình có khi tụi nó lại nghĩ “ờ tại mình mà cô giáo mới tự tử”, mà như vậy nếu nói ra kết quả sẽ ra sao, người nghe có chịu hiểu chịu thông cảm cho sai lầm của tụi nó, hay thay vào đó là oán trách, sỉ nhục thậm chí cách ly. Bấy nhiêu chuyện làm sao một cơ thể bé nhỏ chịu đựng cho được. Người lớn còn phải chọn cách từ bỏ cuộc sống đây mà.

Áp lực mà đứa bé đang gặp phải, không hề nhỏ. Áp lực chính là bạo lực được nói giảm xuống thôi. Simon đang chịu đựng những gì em không đáng phải gánh lấy.

Cứ nghĩ môi trường giáo dục là môi trường tốt vì trong đó là những người thầy, người cô những người được đào tạo để đi đào tạo lại người khác, nhưng đâu phải ai cũng như thầy Lazhar, người vẫn là người, vẫn ích kỷ chỉ nghĩ cho bản thân như một bản năng mà quên đi trách nhiệm dạy dỗ, chia sẽ, thấu hiểu học sinh của mình. Giáo viên đâu phải bác sỹ mà coi học sinh như một khối u để đem cắt bỏ, giáo viên phải là người chữa trị. Những đứa trẻ có thể phạm sai lầm và thầy cô phải là người hiểu ra cái sai để mà sữa lại.

Monsieur Lazhar cho thấy được một nền giáo dục ở một quốc gia phát triển, nhưng vẫn tồn tại vấn đề giống như Việt Nam mình, đó là mất cân bằng quyền lợi giữa học sinh và giáo viên, thời còn đi học thầy cô như trời như đất ho một tiếng cả đám im re vì vậy có nhiều người cho mình là trời đất thiệt muốn làm gì làm, giờ đây ngược lại học sinh thời nay phía sau là phụ huynh chống đỡ coi người dạy mình không ra gì cả. Dù biết là có người này người khác nhưng nhìn chung nếu bảo vệ một bên thì sẽ gây bất công cho bên còn lại, căn bản tốt xấu nằm ở mỗi con người, mỗi học sinh, phụ huynh và thầy cô giáo.

Và bạo lực trong Monsieur Lazhar được khắc họa rõ ràng nhứt thông qua cái chết của cô giáo Martine, có thể cô đã chịu áp lực từ nhiều phía, từ đời tư cho tới trường học, cô giáo được miêu tả là một người tốt, rất thương học trò nhưng cái tốt của cô lại bị hiểu lầm và đó như là một giọt nước làm tràn ly dẫn đến kết cuộc đau thương, cô chết không vì áp lực mà chính là bạo lực tinh thần, từ gia đình, từ phụ huynh và cả xã hội. Cô chọn cái chết ngay giữa lớp học không biết vì lý do trả thù hay cảnh tỉnh tất cả mọi người liên quan, cho dù lý do là gì đi nữa, như vậy vẫn là sai trái, như vậy vô tình tạo ra cảm giác tội lỗi cho bất kỳ ai nghĩ mình có liên quan, trong đó có những đứa trẻ mà cô dạy dỗ.

Tình cảm thầy trò là điều đẹp đẽ nhứt mà phim mang lại.

Phim kết thúc như một chuyện đời thường, mà đời thường không có chỗ cho phép lạ xảy ra, chỉ có sự thật dù tốt dù xấu mới có thể tồn tại trong đó, nhưng không sao nhìn thấy những đứa trẻ tha thứ cho nhau, tha thứ cho bản thân, tha thứ cho cô giáo như vậy đã đủ lắm rồi. Tha thứ là một việc không hề dễ dàng chút nào kể cả đối với người lớn, những đứa trẻ đó có thể “là Thương, là Nhớ hay Dịu, Xuyến, Hường… Đứa bé không cha, nhưng chắc chắn được đến trường, sẽ tươi tỉnh và vui vẻ sống đến hết đời, vì được mẹ dạy, là trẻ con, đôi khi nên tha thứ lỗi lầm của người lớn” – Cánh Đồng Bất Tận của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư.

Chắc chắn niềm vui sẽ trở lại, quá khứ không phải để quên mà nó đã biến thành bài học được dạy bởi thầy Lazhar, bài học để trưởng thành.

Tui thích cô bé Alice, với vẻ ngoài dể thương, nội tâm thì trưởng thành hơn tất cả, có phần lạnh lùng không khóc chút nào khi nói về người cô cũ. Nhưng những giọt nước mắt của cô bé vào cuối phim đã rơi mặc dù đã cố kiềm nén rất nhiều, em ôm thầy mình lần đầu tiên như một lời công nhận. Thầy Lazhar là người thầy đúng nghĩa.

Tui cũng thích luôn nhạc nền của phim nữa, tiếng đàn Piano rất hay, dịu dàng day dứt nhẹ nhàng như nội dung phim vậy. Không hề nặng nề nhưng rất thực tế.

Phim thích hợp cho những ai đã có con, hoặc đang muốn có con xem để hiểu rõ trách nhiệm của bản thân, đừng đổ lỗi cho người khác như một phản xạ khi con mình phạm phải sai lầm gì, và hơn hết đã là người lớn nếu sai thì phải nhận trách nhiệm, tập xin lỗi, tập tha thứ cuộc sống đã không dễ dàng rồi, còn khó khăn thêm chi nữa.

Bình luận
0 Comments   |   Nam44 reacts this.