Những đứa trẻ kể xấu người lớn: biến động xã hội của mỗi nước

author
Không ít những nhà làm phim gửi gắm lời chê trách người lớn vào những bộ phim trẻ em, một phần nào đó cũng để chỉ ra những biến động tiêu cực của xã hội.

Trẻ em là tấm gương phản chiếu trung thực nhất của người lớn. Không ít những nhà làm phim gửi gắm lời chê trách người lớn vào những bộ phim trẻ em, một phần nào đó cũng để chỉ ra những biến động tiêu cực của xã hội. 5 bộ phim dưới đây là câu chuyện của những đứa trẻ đi tìm câu trả lời cho những khúc mắc của riêng bản thân, nhìn rộng hơn là cũng là vấn đề của xã hội.

1. Where is your friend’s home (Nhà bạn tôi ở đâu? - 1987)

Một trong những điểm dễ nhận thấy nhất của điện ảnh Iran sau cải cách Hồi Giáo năm 1979 là sự xuất hiện của nhiều nhân vật chính là thiếu nhi. Từ chuyện đi tìm đôi giày của "Những đứa trẻ thiên đường" cho tới chuyện lấy nhầm cuốn vở trong "Nhà bạn tôi ở đâu?" đều là những nội dung thoạt nhìn tưởng thế giới trẻ em hồn nhiên nhưng lại ẩn chứa bao điều trăn trở của những người tri thức Iran đương thời.  

Nói thế là bởi những câu chuyện con con và những đứa bé hớt hải chạy trên đường ấy đều được trên một xã hội thiếu dân chủ, ràng buộc người dân bởi quá nhiều lề lối, đạo đức giả tạo. Bằng chứng rõ nhất nằm trong 'Nhà bạn tôi ở đâu?', Ahmed là một đứa trẻ thương bạn, chỉ muốn vượt ngàn cây số, tìm nhà và trả lại cuốn vở cầm nhầm của bạn nhưng lại vấp phải bao nhiêu rào cản từ người lớn. Bắt đầu là việc, cậu ấy phải làm bài tập và làm hết việc nhà mới được đi ra ngoài. Người lớn quanh cậu không ai muốn lắng nghe lời cậu nói mà chỉ muốn ra lệnh nhưng cái cậu cần chỉ đơn giản là một lời chỉ dẫn thì chẳng mấy khi có. Ahmed chạy đi chạy lại lên những con đường ngoằng nghèo, những bờ dốc cao hơn cả mái nhà rồi đến khi tới được nhà bạn, cậu im lặng quay đầu đi.

Tất cả những nỗ lực của Ahmed sẽ thay đổi được gì? Ahmed là hình ảnh của những người lao động Iran nghèo khó, cố gắng đến khi kiệt sức rồi nhận ra cuộc sống quanh họ chẳng gì thay đổi. Nếu như thầy giáo không quá khó khăn với học sinh, Ahmed và các bạn đã không khóc hết nước mắt vì một lỗi chẳng phải do họ. Nếu như người lớn không cấm cản và tận tình chỉ dẫn, Ahmed đã tự tin đòi hỏi quyền lợi và không rệu rã mỗi khi nhặt được vài lời gợi ý. Cậu nhận ra mình nên tìm một cách khác để chống lại bất công, một cách đối phó với giáo viên nhưng cũng là tín hiệu cho một điều gì đó phải thay đổi.

2. It (2017)

Bấy lâu nay, 'It' vẫn là tác phẩm kinh dị đáng sợ nhất của Stephen King bởi những tầng lớp "nỗi sợ" của nó. It là một thứ gì đó không cụ thể hình dạng, ám ảnh tâm trí những đứa trẻ ở thị trấn Derry. Nó che giấu hoặc nuôi dưỡng một thứ gì đó 27 năm sẽ xuất hiện một lần, bắt cóc và giết chết trẻ em nơi này. 27 năm đủ để một đứa trẻ biến thành kẻ ác.

Sau 27 năm, những đứa trẻ đó thành những ông bố bà mẹ thờ ơ với nỗi sợ của con cái hoặc kinh khủng hơn trở thành những kẻ bạo hành. Mặc dù thế, chúng ta vẫn có thể lý giải rằng nỗi sợ của trẻ em là những thứ chúng thấy xa lạ và đánh mùi nguy hiểm, thế nên chúng cần học cách làm quen và trưởng thành. Tuy nhiên, chấn sang tâm lý là điều không tránh khỏi. 

Nhóm học sinh 'Loser Club' trở thành những người anh hùng của tác phẩm khi đi ngược lại cách làm của thế hệ trước. Lòng dũng cảm trong chúng tăng dần khi vượt qua từng nỗi sợ của mình. Nhưng có hai sự thật đau lòng hơn là những năm hậu chiến tranh Việt Nam, có những người lính Mỹ trở về nhà và đánh đập vợ con để xua đi nỗi kinh hãi cứ ám ảnh họ, có những vụ bắt cóc trẻ con mãi không lời hồi đáp. Sự kiện đầu tiên xảy ra vào năm 1971, 6 đứa bé ở bang Maine thông báo mất tích và không được tìm thấy.

3. Beasts of No Nation (2015)

'Beasts of No Nation' thì không phải một loại ẩn dụ, nó kể về một sự thật trần trụi ở các quốc gia đầy phiến loạn, mà cụ thể ở đây là Châu Phi. Những mái ấm phút chốc bị phá hủy, gia đình chia cắt và tồi tệ hơn là trẻ em phải cầm vũ khí hoặc là bị giết. 

Agu tham gia vào quân nổi loạn theo một cách ép buộc, cửa ải đầu tiên mà cậu phải vượt qua trước mặt Tư lệnh là cầm súng bắn vào đầu một người. Đây là cách cưỡng ép một đứa trẻ biến thành con thú hoang, làm mất dần nhân cách tốt đẹp của nó. Agu đi theo Tư lệnh với một chút nhận thức về thời cuộc, cùng với cậu là một bầy sói đặt niềm tin vào con đầu đàn. Tuy nhiên, chính phủ đôi khi tàn ác hơn dã thú, niềm tin của bọn họ đi vào bước đường cùng.

Trong phân đoạn kết phim, ánh mắt Agu ngờ vực nhìn vào nữ nhân viên tư vấn - cứu nạn, câu nói rằng: "Tôi như ông già, cô ấy lại như cô gái bé nhỏ. Tôi biết quá nhiều điều và cô ấy không nên biết chúng." Agu được cứu về một nơi giống như thiên đường, cách biệt với thời thế nhưng chẳng bao lâu, cậu ta sẽ bỏ đi.

4. Kikujiro (Mùa hè của Kikujiro - 1999)

Ẩn bên dưới câu chuyện một đứa bé đi tìm mẹ là những lớp nghĩa liên quan đến con người và xã hội Nhật Bản ở giữa thế kỷ 20-21. Sau khi bong bóng kinh tế vỡ vào khoảng năm 1991 - 1992, nước Nhật trì trệ với vô số dân vô gia cư, tệ nạn xã hội và nhiều câu hỏi ngỏ. Lúc này có hai chú cháu không thân thích khăn gói lên đường tìm mẹ nhưng gặp phải bao nhiêu cản trở. Nào là cám dỗ của trò bài bạc, nào là tệ nạn bắt cóc hiếp dâm trẻ em. 

Trên tất cả là nỗi buồn trên đôi mắt đứa trẻ Masao, rằng nỗ lực đi tìm mẹ thực tế là nỗ lực giải đáp vô vàn câu hỏi "mình thuộc về đâu? mình là ai giữa xã hội này?" Đứa trẻ phải trưởng thành thế nào nếu không có tình yêu thương của mẹ, sự dìu dắt của mẹ, có phải trở thành ông chú lông bông đi bên cậu hay không? Masao chính là một mảnh vỡ trong nhiều mảnh vỡ của thời đại ấy.

Một lớp nghĩa khác bên lề câu chuyện của Masao là một nước Nhật có nền tảng văn hóa lâu đời nay bị xếp chồng dưới bóng mờ của thế hệ văn hóa mới. Chúng tạo nên những hình thù kỳ dị, đối lập của con người và nước Nhật ngày nay. 

5. Yiyi (Nhất Nhất - 2000)

'Yiyi' được xem là tác phẩm hay nhất của cố đạo diễn Dương Nhất Xương và đã giúp ông giành giải Đạo Diễn Xuất Sắc Nhất tại Cannes năm 2000. Không hổ danh là "con dao mổ vào xã hội Đài Loan", các bộ phim của ông đều nhấn mạnh vào cuộc sống đời, chứ không phải cuộc sống phim ảnh, của chủ nghĩa hiện thực, không phải chủ nghĩa lãng mạn. Bộ phim 'Yiyi' lại là một thành tựu đặc biệt, đặt dưới góc nhìn của người ngoài cuộc, chúng vụn vặt không đầu không đuôi nhưng ghép lại tạo nên bức tranh sống động về một đời người.

Dưới góc nhìn của cậu bé Nhất Nhất, cuộc sống xung quanh cậu thật nhạt nhẽo còn cậu thì lạc lõng, giống như cha cậu. Ở xã hội Đài Loan hiện đại, phụ nữ độc lập về tài chính, tự chủ về tính dục. Bọn con gái thì phiền phức và tấn công con trai, bọn con trai chỉ là trò tiêu khiển của họ. Nhưng cha cậu không nói gì, không than phiền về những phiền muộn của ông, ông chỉ im lặng và chịu đựng. Cậu thì sẽ học đòi mấy ông bác hư hỏng để dạy bọn con gái một bài học.

Ở hình thái xã hội mất cân đối đấy, Nhất Nhất chán nản vì thiếu sự giáo huấn của người cha. Nhưng không chỉ thế, điều này còn ẩn dụ sự thất bại của các nhà lãnh đạo Đài Loan trước Trung Quốc. Trong một tác phẩm khác của đạo diễn Dương, tâm lý người Đài muốn xa xứ, tìm cách tháo chạy khỏi thời cuộc này.

Bình luận
0 Comments