[#Oscar2019] Roma: Phong cách kể chuyện độc đáo biến đau thương thành lẽ sống cao đẹp

author

Khi lần đầu tiên biết tơi Roma, mình đã không thực sự quan tâm lắm vì hai lý do: thứ nhất đây là một tác phẩm nghệ thuật được ví như ngôi sao sáng tại tất cả các liên hoan phim lớn nhỏ mà nó tham gia, là ứng cử viên nặng ký cho Oscar 2019. Thứ hai, vì đây là một tác phẩm đen trắng. Nghe có vẻ hoang đường nhưng đúng là trong thời đại ngày nay, người ta rất dễ bị thu hút bởi những thước phim đa màu sắc, lung linh, hào nhoáng và ít khi để tâm tới những gì thuộc về quá khứ như là một bộ phim đen trắng, lại còn kéo dài tới hơn 2 tiếng đồng hồ. Cuối cùng nhân một ngày rảnh rỗi, mình đã quyết định xem Roma để xem có thể cảm được cái nét nghệ thuật của đứa con cưng mà giới phê bình tung hô hay không. 

Trên phông nền đen trắng mà mình cứ ngỡ là sẽ tẻ nhạt, Roma thực sự tỏa sáng mà không cần bất kỳ mày sắc phụ trợ nào. Đen và trắng là hai màu nguyên thủy, cơ bản nhất và nó có thể trở thành bất kỳ màu sắc nào mà người xem hình dung ra được. Roma đã có một cách sử dụng mà sắc và ánh sáng phải gọi là tuyệt vời, biến những thứ tưởng chừng như nhàm chán trở nên lung linh tuyệt đối.

Để bổ trợ cho phần hình ảnh xuất sắc là kỹ thuật quay phim đem đến sự chân thực đến ngạc nhiên. Góc máy đưa theo một đường thẳng nằm ngang dõi theo bước đi của nhân vật cứ như thể ai đó đang quay đầu để nhìn theo vậy. Điều này giúp khán giả cảm nhận được cái thực, hòa mình với bộ phim và sống cùng nhân vật trong bối cảnh đất nước Mexico đầu những năm 70.

Nhân vật chính của Roma là Cleo – cô hầu gái làm việc trong một gia đình trung lưu ở thành phố Mexico. Nếu theo motif thường thấy thì những người giúp việc sẽ gặp nhiều khó khăn với gia chủ vì bản thân họ không khác gì một người nô lệ. Trong những phút đầu của phim khán giả có thể sẽ ngầm hiểu ra điều này nhưng thực tế đây hoàn toàn là một màn đánh lừa của đạo diễn Alfonso Cuarón.

Người xem nhầm tưởng về số phận của Cleo cũng là điều dễ hiểu, vì xuyên suốt bộ phim đạo diễn đã cài cắm rất nhiều chi tiết để thuyết phục chúng ta như vậy.

Trong cảnh mở đầu, Roma giới thiệu Cleo khi cô đang làm lau dọn sàn nhà. Ở đây xuất hiện rất nhiều hình ảnh bọt xà phòng, những thứ mong manh, dễ vỡ. Chúng cứ lặp đi lặp lại như ngụ ý về cuộc đời của cô hầu gái sẽ mãi mãi như vậy. Kế đến, hình ảnh bọt xà phòng lại xuất hiện khi Cleo rửa bát và chúng mãi không thoát xuống đường ống cho dù cô đã xả nước. Điều này như ví von rằng cuộc đời Cleo rồi cũng sẽ trở nên bế tắc như vậy.

Với hình ảnh bong bóng xà phòng tượng trung cho Cleo, khán giả rồi sẽ nhận ra rằng những dự báo, phỏng đoán về cô không hoàn toàn đúng. Nhưng đó không phải là tất cả những hình ảnh mang tính biểu tượng mà đạo diễn Alfonso Cuarón đã sử dụng trong tác phẩm của mình. Có một vài chi tiết đã thực sự định hướng người xem đến những điều xảy ra sau này.

Đầu tiên đó là khi Cleo ngồi uống rượu cùng người cô của mình, ngay sau khi được chúc một năm 1971 bình an thì cô bị một người phụ nữ nhảy va vào người và làm đổ cốc nước. Chi tiết này hoàn toàn có thể xem như điềm xấu đối với Cleo vì sau này cô đã bị người yêu là Fermin chối bỏ đứa con trong bụng và đứa bé bị tử vong sau khi sinh.

Chi tiết thứ hai có liên quan đến gia chủ của Cleo. Cũng trong bữa tiệc mừng năm mới đó, cả gia đình phát hiện ra đám cháy rừng bùng phát ngay trước khi thời khắc giao thừa diễn ra. Điềm xấu này đã linh ứng khi ông chủ nhà ngoại tình và gia đình trở nên tan vỡ.

Chưa hết, Roma còn mang trong mình dòng chảy của lịch sử Mexico khi tái hiện lại một thời quá khứ đẫm máu, điều có lẽ đã định hình nên cách làm phim theo tông màu đen trắng của đạo diễn. Đó là vào năm 1971 khi lực lượng quân đội của chính phủ đã đàn áp cuộc biểu tình đòi cải cách của sinh viên và giết hại hơn 100 người. Sự kiện ấy đen tối tới mức nó đã được gọi bằng cái tên: “Chiến tranh bẩn thỉu”.

Tuy nhiên nếu chỉ nhìn vào những chi tiết như vậy mà nói Roma là một tác phẩm đầy đau thương thì hoàn toàn sai. Đây là một bộ phim tỏ rõ sự nhân văn tới tận phút cuối cùng.

Trong cuộc sống của Cleo, có những lúc cô bị bà chủ quát tháo, có lúc cô gặp trở ngại và phải làm việc quần quật, nhưng sau tất cả, cô vẫn dành được sự yếu mến của mọi người trong gia đình. Khi Cleo mang thai, cô đã hết sức lo lắng và tới tâm sự cùng bà chủ. Bà ấy đã tận tình đưa cô tới bệnh viện để khám. Những đứa trẻ trong gia đình, đặc biệt là Sofi và Pepe thì vô cùng tôn trọng và yếu quý Cleo. Rồi bà nội của lũ trẻ còn đưa cô đi sắm đồ dùng cho em bé trước khi tức tốc đưa cô vào bệnh viện vì vỡ nước ối. Từng người trong gia đình đều thể hiện tình yêu và sự quan tâm của mình với Cleo theo một cách nào đó. 

Đặc biệt, hình ảnh Cleo, bà chủ cùng những đứa trẻ ngồi bên nhau trên bãi biển thực sự là một khoảnh khắc đẹp và đáng nhớ, hoàn toàn xứng đáng để được đưa lên làm poster chính của phim. Khi ấy là lúc hai người phụ nữ đã trở nên đồng điệu với nhau về sự mất mát, chia lìa và tiếp thêm nghị lực để đứng dậy mạnh mẽ hơn trước.

Cuối phim, khi Cleo bước lên cầu thang và góc quay hướng lên trên, ta bắt gặp hình ảnh chiếc máy bay, chi tiết từng xuất hiện ở cảnh mở đầu. Chiếc máy bay lúc đầu phản chiếu trong vũng nước lau nhà, thấp hèn và yếu ớt. Nhưng khi đến cuối phim, nó đã nằm trên bầu trời cao, tượng trưng cho khát vọng và ước mơ lớn lao đang chờ đợi Cleo ở phias trước. Chính cái kết đầy nhân văn như vậy đã biến Roma từ bộ phim tưởng như đầy sự đau thương lại hóa thành chất nhân văn tuyệt vời.

Bình luận
0 Comments