[Review] Vợ Ba: Lột tả trần trụi về thân phận người phụ nữ của một thời đã qua

author

Bộ phim đã có cách lựa chọn đề tài và bối cảnh không thể phù hợp hơn nhằm làm toát lên chủ đề muốn nói đến. 

*Bài viết có tiết lộ nội dung phim 

Chủ đề của phim đã nằm ở ngay chính tiêu đề của nó – Vợ Ba. Người Việt Nam không ai là không biết đến chế độ đa thê từng tồn tại trong lịch sử, cùng với quan niệm trọng nam khinh nữ. Kết hợp với nhau chúng đã tạo nên một nền văn hóa mà ở đó đề cao thái quá vai trò của người đàn ông trong gia đình, xã hội đồng thời nhấn chìm người phụ nữ trong bể khổ nhẫn nhục như một món hàng hóa không hơn không kém. Vợ Ba, dưới góc nhìn của đạo diễn Nguyễn Phương Anh, đã mạnh dạn tố cáo những quan niệm sai lệch này, đem một câu chuyện của quá khứ để kể ở thời hiện tại nhưng vẫn ẩn giấu trong đó những nét tân thời.

Bộ phim theo chân cô bé Mây khi trở thành vợ lẽ cho một người đàn ông giàu có. Trước cô còn có hai người vợ khác là Hà (vợ cả) và Xuân (vợ hai). Với cuộc sống mới, Mây dần dần khám phá ra nhiều điều về bản thân, về những người phụ nữ khác trong gia đình và nhận thức của cô cũng vì thế mà thay đổi.

Ấn tượng đầu tiên về Vợ Ba (mà mình tin chắc nhiều người cũng vậy) ấy là phần hình ảnh và âm thanh cực kỳ chau chuốt và đậm tính nghệ thuật. Khung cảnh thiên nhiên, sông nước, núi non được đặt trong một tông màu trầm buồn dường như muốn báo hiệu về nội dung của phim. Màu chủ đạo mà mình có thể bắt được là một màu xám xịt phủ lên những lớp màu sặc sỡ khác. Nó tạo nên cảm giác đối lập giữa những gì khán giả nhìn thấy với những gì họ cảm nhận được. Chưa hết, đạo diễn Nguyễn Phương Anh cũng sử dụng rất nhiều yếu tố “nước”, tận dụng sự tương phản để có những góc máy quay rất sáng tạo, đem lại dấu ấn sâu sắc trong lòng khán giả. Phim cũng đem đến một bầu không khí cổ kính, nhiều nét văn hóa truyền thống mà không nhiều người biết đến, đặc biệt là cảnh người đàn ông húp lòng đỏ trứng gà trên bụng người phụ nữ. Đây hoàn toàn không phải điều gì lệch lạc mà là một nét văn hóa của người Việt, nếu được diễn tả đúng cách sẽ đem đến nhiều ý nghĩa hơn chỉ là dục vọng, khao khát xác thịt.

Cũng giống như hình ảnh, phần âm thanh cũng đem lại cảm giác đối lập cho người xem. Ở đoạn đầu tiên khi Mây mới về nhà chồng, rõ ràng khi khán giả nhìn vào sẽ thấy đó là một cảnh rất vui vẻ, người ta ăn uống, cười nói, chúc tụng nhau, nhưng hòa với đó là tiếng hát của mợ Xuân nghe sao nỉ non, da diết. Và khi tiếng hát chợt vụt tắt trong tĩnh lặng, những gì còn đọng lại trong người xem là một sự bất an, lo lắng cho nhân vật cuối cùng trên khung hình lúc đó là Mây.

Cảnh tiếp theo cũng đem lại tâm trạng tưởng vui mà buồn nhờ yếu tố âm thanh đối lập hình ảnh đấy là trong đám cưới của Sơn. Cả gia đình diện những chiếc áo dài đẹp nhất, sang trọng nhất, hai chị em Liên và Nhàn thì cười nói ríu rít nhưng tất cả những thứ đó lại chìm trong âm thanh ai oán, khắc khoải như dự báo về chuyện chẳng lành khi Sơn bị ép lấy một người mà anh không quen biết. Đến đây người xem mới bàng hoàng nhận ra rằng, phải chăng không chỉ có phụ nữ mới bị ép cưới? Liệu rằng đây có tiếp tục là một quan niệm xấu xí nữa của người Việt khi xưa, quan niệm “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”? 

Vợ Ba sở hữu dàn nhân vật với 80% là nữ trải dài trên nhiều lứa tuổi, nhỏ nhất là bé bồ câu và lớn nhất là bà Lao giúp việc. Với nhân vật chính là Mây, cô đã dẫn người xem đi qua tất cả những mốc thời gian quan trọng nhất của một đời con gái, trong đó có ba mốc quan trọng tương xứng với ba người vợ. Một mợ Hà trầm lắng, chu toàn mọi việc cho đại gia đình. Một mợ Xuân đang căng tràn sức sống với nhiều cám dỗ khó cưỡng. Và cuối cùng là một mợ Mây còn non nớt, trẻ dại nhưng đồng thời cũng là hiện thân của vẻ đẹp ngây ngô, trong trắng.

Tất cả những người phụ nữ ấy đều có một điểm chung là chịu sự ràng buộc không thể tách rời với cái gia đình ấy, làm lụng vất vả, cam chịu đủ đường giống như con tằm – hình ảnh xuất hiện rất nhiều lần trong phim. Con tằm chính là hiện thân của người phụ nữ trong xã hội xưa khi nó chỉ biết “làm việc”, ăn tằm, nhả tơ rồi tiếp diễn cái vòng luân hồi không lối thoát đó. 

Nhưng tầm nhìn của đạo diễn Nguyễn Phương Anh không chỉ dừng lại ở việc phản ánh, cô còn tìm cách hướng nó đi theo đúng với mong ước của mọi người về một xã hội bình đẳng, nơi phụ nữ được làm chủ cuộc sống như trong thời đại ngày nay. Lớp “tre già” không thể phá vỡ nếp suy nghĩ cổ hủ đó thì đã có lớp “măng non” với đại diện là mợ Tuyết và bé Nhàn. 

Mợ Tuyết khi không thể kết hôn như đã định, gia đình cũng không thèm nhận về, cuộc sống của cô như bị đẩy vào bước đường cùng, tối tăm và lạc lõng như bao phụ nữ khác. Nhưng thay vì cam chịu, Tuyết đã chọn cách bước tiếp bằng việc tự sát. Đó không phải là hành động mù quáng mà là mở ra một lối thoát cho cô trong cái xã hội cay nghiệt này. Sự cay nghiệt ấy đến từ nhà chồng một phần, phần nhiều hơn đến từ cái cách cha đẻ cô ghẻ lạnh, từ mặt con gái sau đám cưới hụt. 

Khác với mợ Tuyết, bé Nhàn lại là một hiện thân cứng cỏi hơn, gan lỳ hơn. Cô bé có ước mơ trở thành đàn ông khi lớn lên để thoát khỏi cảnh lấy chồng chung, thoát khỏi việc phục vụ cho nhà chồng như một người nô lệ không hơn không kém. Và hành động Nhàn tự cắt phăng mái tóc của mình ở cuối phim kèm theo một nụ cười mãn nguyện càng chứng tỏ rằng khát vọng tự do của những người phụ nữ có thể trở thành hiện thực khi họ dám đứng lên vì bản thân.

Dẫu vậy trong 80% dàn nhân vật nữ, người mình thất vọng nhất lại là Mây. Đành rằng cả bộ phim là quá trình thay đổi nhận thức của Mây từ một cô gái trẻ nhiều mộng mơ để rồi trở thành một nhành hoa héo đầy u uất vì bị giày xéo, nhưng điều đó diễn ra quá nhanh do đạo diễn phải đảm bảo thời lượng của phim. Vợ Ba cũng đặt Mây vào trong mối quan hệ phức tạp có phần ghen ghét đố kị với hai người chị, nhưng quả thực nó rất thiếu thuyết phục và khiến mình mất niềm tin vào chính các nhân vật. Mợ Hà ngay từ lúc đầu rõ ràng là một người tốt, quan tâm đúng mực đến Mây nhưng sau đó lại thay đổi khi Mây mang bầu và được chồng cưng chiều. Chẳng phải sự ghen ghét đó nên có ngay từ khi Mây bước chân về nhà chồng hay sao?

Một chi tiết nữa về Mây mình cũng thấy rất lố bịch khi cho vào ấy là khi cô thổ lộ tình cảm với Xuân. Đây có thể là một điều gây sốc với khán giả nhưng lại không giúp ích gì trong việc thúc đẩy mạch phim và nhân vật.

Chấm điểm: 7,5/10

Bình luận
0 Comments