Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình?

author

Pixar là xưởng sản xuất phim hoạt hình số một thế giới trong suốt 15 năm… và rồi Disney vung tiền ra mua lại.

Một nhà chuyên môn của Hollywood đã từng cho rằng việc liên tục làm các phần tiếp theo của một thương hiệu phim đang giết dần sự sáng tạo của ngành công nghiệp điện ảnh. Ông ấy đã nói chuyện với Pixar – xưởng làm phim hoạt hình về những phần ngoại truyện rẻ tiền mà họ làm ra. Chẳng những vậy, ông ấy còn thảo luận với Pixar về việc họ suốt ngày làm các phần tiếp theo thì chẳng gì một “cái cây đang héo tàng chờ chết”. Và giờ đây, các nhà chuyên môn đã đồng loạt thừa nhận điều đó. Nhưng kì khôi thay, mọi kế hoạch phát triển này đều được lập ra bởi chủ tịch của hãng phim Pixar – ngài Ed Catmull, ông cũng là chủ nhân của cuốn sách về kinh doanh bán chạy được ra mắt năm 2014.

“Cars 3” sẽ được ra rạp vào tháng sau. “Cars” phần 1 ra mắt năm 2006 được cho là bộ phim dở nhất mà Pixar từng làm ra. Thế nhưng 5 năm sau đó, xưởng phim lại tiếp tục làm ra phần thứ 2, và nó thậm chí còn tệ hơn cả người tiền nhiệm. Và dù “Cars 3” hay hoặc dở tệ như người tiền nhiệm, thì 2 bộ phim tiếp theo mà nhà Pixar cho ra mắt vẫn là phần tiếp theo của bộ phim khác: “The Incredibles 2” và “Toy Story 4”. 

Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? 1 23

Dù không muốn nhưng bạn vẫn phải công nhận: kỷ nguyên của Pixar đã qua rồi. Trải qua 15 năm phát triển và sáng tạo ra những bộ phim hoạt hình đặc sắc, từ “Toy Story” (1995), đến “Wall-E” (2008) “Up” (2009) và “Toy Story 3” (2010) – dù là hậu truyện nhưng lại rất hay. Kể từ đó, các xưởng phim khác liên tục vượt mặt và tạo ra những bộ phim hoạt hình hay hơn. Laika – phủ thủy của dòng phim stop-motion đã làm ra 2 bộ phim tuyệt vời như “Coraline” và “Kubo and the Two String”. Walt Disney Animation Studios, xưởng phim bị lép vế so với “đứa con ghẻ” Pixar từ năm 2006 thì gần đây nó đã lấy lại phong độ với những bộ phim: “Tangled”, “Wreck-It Ralph”, “Frozen”, và “Big Hero 6”. Chẳng những vậy, 2 bộ phim của Walt Disney Animation Studios là “Zootopia” và “Moana” còn được đề cử cho hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất – “Zootopia” đã thắng. Còn “Find Dory” của Pixar thì rớt ngay từ vòng gửi xe.

Pixar từng là đại diện cho sự bình đẳng khi sản xuất ra những bộ phim hoạt hình dành cho cả người lớn và trẻ em

Nhờ Pixar, mà những bộ phim hoạt hình “chất lượng cao” mới được ra đời. Xưởng phim huyền thoại đã thực sự định nghĩa lại dòng phim hoạt hình với bộ phim “Toy Story”, tác phẩm điện ảnh 3D đầu tiên trên thế giới được ra đời. Mỗi bộ phim Pixar được ra đời là lại có một công nghệ mới được phát triển. Từ kỹ thuật tạo ra những sợi lông vô cùng chân thật trong “Monster, Inc” (2001) cho đến cách mà họ giao thoa ánh sáng và mặt nước trong “Finding Nemo” (2003) đều được xem là cuộc cách mạng của công nghệ làm phim hoạt hình.

Dù cho những xưởng sản xuất khác có bắt kịp công nghệ của Pixar, thì Pixar vẫn chiếm lĩnh thị trường với những bộ phim có chiều xâu về nội dung và tinh tế chưa từng có. Thành tựu lớn nhất của Pixar chính là làm ra những bộ phim hoạt hình mà cả người lớn và trẻ em đều xem được, họ có thể chiêm nghiệm tác phẩm theo cách riêng theo từng lứa tuổi. Ví dụ như đối với câu chuyện đơn giản về cuộc phiêu lưu của một cậu bé, con nít có thể hiểu rằng đây là một chuyến hành trình đầy thú vị và hấp dẫn của một cậu bé; nhưng với người lớn, thì họ lại nhìn thấy được câu chuyện buồn và sự mất mát đối với nhân vật chính.

Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? 2 20

Chủ đề khiến cho Pixar trở nên thành công trong suốt một thập kỷ chính là gia đình và bố mẹ như: “Finding Nemo”, “The Incredibles” (đây là những bộ phim có thể hiểu gia đình theo nghĩa đen), và “Monsters, Inc.”, “Up” (theo nghĩa bóng). Mối quan hệ giữa phụ huynh-con cái được thể hiện rõ rệt ngay từ “Toy Story”, nhưng trong 2 phần tiếp theo thì lại thiếu mất điểm đắc giá đó. “Ai mà muốn xem bộ phim về một cậu bé thích chơi búp bê kia chứ?” – Michael Eisner, CEO của Disney đã nói khi bàn về kế hoạch phát triển của Pixar. Thế nhưng, Toy Story lại là bộ phim nói về những con búp bê mong muốn được chơi bởi một cậu bé.

Trong “Toy Story” có một sự đảo ngược vị trí vô cùng thú vị. Cậu nhóc Andy yêu quý những món đồ chơi của mình, đặc biệt là Woody và Buzz Lightyear, sự háo hức của một cậu bé được chơi những món đồ chơi yêu thích của mình được thể hiện rõ trong từng thước phim. Thế nhưng trong “Toy Story”, Andy không đóng vai trò của một phụ huynh, mà chính là 2 món đồ chơi Woody và Buzz Lightyear đã đóng vai trò đấy. Woody và Buzz Lightyear cũng buồn khi thấy Andy không vui, lo lắng khi Andy không để tâm đến mình, quan tâm mỗi khi Andy gặp khó khăn và hạnh phúc khi được chơi đùa với cậu bé. Đó chính là hành động của những bậc phụ huynh biết yêu thương và lăng nghe con cái của họ.

“Toy Story” chạm đến cảm xúc của người xem bằng những hình ảnh khiến cho cả người lớn lẫn trẻ em cảm thấy được mối quan hệ giữa con cái và cha mẹ trong phim. Những nhà sáng tạo của bộ phim cũng rất mãn nguyện với thông điệp mà họ mang lại. Sau thành công to lớn của phần đầu tiên, Disney đã nhanh chóng ủy thác cho Disneytoon Studios thực hiện phần tiếp theo để có thể kiếm thêm lợi nhuận mà không màn đến chất lượng (Hàng phim này chuyên làm những phần hậu truyện tệ hại như The Lion King 1 ½ và The Little Mermaid: Ariel’s Beginning). Tuy nhiên, Pixar đã kịch liệt phản đối và muốn tự họ làm ra phần tiếp theo. Thế là sau đó 4 năm, “Toy Story 2“ được ra đời, nhưng bộ phim lại làm người hâm mộ thất vọng vì không thể so sánh được với người tiền nhiệm.

Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? 3 21

Trong cuốn sách được xuất bản năm 2014, Creativity, Inc., ông Catmull đã mô tả phần phim rằng “ Một lò rèn nơi mà hình hài thật sự của Pixar được hun đúc nên.” ““Toy Story 2”” (1999) không thể đạt đến đẳng cấp của phần phim trước. Nhưng làm giàu thêm nội dung cho phim, khi giới thiệu với người xem một Woody với một lựa chọn tiến thoái lưởng nan: Liêu anh có nên dành cả phần đời còn lại của mình đứng yên trong hộp và trở thành một món đồ chơi sưu tầm trên kệ? Hay cậu ta nên trở lại vui chơi với một cậu bé vụng về (ở đầu phim, ta đã thấy Andy đùa quá mạnh tay và làm tay của Woody bị rách và rơi ra) mà đằng nào cũng sẽ lớn lên và không còn động đến cậu nữa? Đến sau cùng, Woody chọn hướng đi kết hợp giữa niềm vui và sự hy sinh để được ở bên Andy, khán giá trưởng thành khi xem phim sẽ dễ dàng nhận ra đó là phép ẩn dụ cho việc làm cha mẹ. Và với việc nêu lên vấn đề việc rồi sẽ đến lúc chia tay với tuổi thơ, ”Toy Story 2” đã đặt nền móng cho các phim có cùng chủ đề sau này. Lời hứa đó đã được thực thi trọn vẹn trong hơn một thập kĩ sau với ”Toy Story 3” một phần phim kết thúc với việc Andy vào đại học và bắt đầu một cuộc sống mới, để lại phía sau những món đồ chơi và cả cha mẹ mình.

Bên cạnh những thước phim lôi cuốn người xem trền màn ảnh, Pixar còn được biết đến nhờ văn hóa hợp tác làm việc nội bộ của họ. Dưới sự lãnh đạo của người sáng lập studios kiêm cố vấn sáng tạo – John Lasseter, mọi thứ được tạo nên từ một nhóm nhỏ, với nhiều cá thể tài năng khác nhau như: Pete Docter, Andrew Stanton, Joe Ranft, Lee Unkrich, and Brad Bird (tham gia từ năm 2000). Được biết đến với cái tên “Braintrust,” nhóm này ngày càng lớn mạnh qua thời gian, nhưng 5 người kể trên và Lasseter luôn giữ vai trò đầu tàu với việc tự phê bình đánh giá lẫn nhau, nhanh chóng khắc phục những khuyết điểm và luôn hướng đến chân thiện mỹ. Mối liên kết này bền chặt đến nỗi mỗi khi có một đạo diễn bên ngoài được giao thực hiện phim cho Pixar (như “Toy Story 2” và “Ratatouille”),  thì sau cùng họ cũng sẽ bị thay thế bởi một trong những thành viên thuộc nhóm Braintrust. Năm 2004, một studios con của Disney có tên Circle 7 Animation, được thành lập để đãm trách việc làm phần tiếp theo cho các phim của Pixar. Được gọi đùa là “Pixaren’t,” studios này nhanh chóng đóng cửa và các kịch bản lần lượt bị bỏ.

Và sau “Toy Story 3”, ma thuật ban đầu của Pixar dần dần biến mất. Phần phim cuối cùng của thời hoàng kim, cùng là phim đầu tiên được sản xuất sau khi Disney mua lại Pixar với $7.4 tỷ vào năm 2006, khi đó Lasseter và Catmull lần lượt được bổ nhiệm làm trưởng nhóm sáng tạo và giám đốc của cả 2 studios. Các phim được là sau đó bao gồm—Cars 2 (hơi hướng điệp viên) vào năm 2011 và Monsters University (đời sống sinh viên) năm 2013— thiếu đi những yếu tố quan trọng về liên kết cảm xúc với những phần phim tiền nhiệm của chúng. Và mặc dù có nhỉnh hơn một chút so với 2 phim kia, thì Brave năm 2012 – đánh dầu việc Pixar dấn thân vào thị trường “công chúa”, cũng vẫn có thể xem là một nỗi thất vọng. Mặc dù có dấu lấy lại phong độ với Inside Out – 2015. Nhưng The Good Dinosaur (cùng trong năm 2015) và Finding Dory ở năm ngoái đã dập tắt mọi hy vọng, điều này là rất đáng nói vì song song với việc đi xuống của Pixar thì Disney Animation lúc bấy giờ lại đang dần dần phục hồi.

Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? 4 17

Catmull từng nói rằng dự định của Pixar là sẽ làm thêm một phần nối tiếp cho các phim gốc. Đến 2010 lời tuyên bố đó dường như không thể thực hiện được. Nhất là với biến cố vào năm 2014, họ nói rằng sẽ lên kế hoạch cho “Toy Story 4”. Mặc dù mạch truyện cũng như những cảm xúc cốt yếu của 3 phần phim được được chốt hạ với việc Andy lên đường đi học đại học. Phần phim thứ 3 được kết thúc một cách đầy tình cảm với một cảnh gần như tái hiện lại cảnh mở màn của phần phim đầu tiên: hành dán tường với chủ đề đám mây trắng trên bầu trời xanh trong phòng của Andy ở Toy Story chuyển dần sang những đám mây ở đời thực. Và thay vì để mọi thứ kết thúc mãn nhãn như thế, Pixar lại dự định thực hiện một việc được biết đến với cái tên “franchise reboot”— một trong những cụm từ gây nhàm chán nhất trong điện ảnh đương đại.

Hướng đi trái ngược giữa Pixar và Disney Animation thật khó mà có thể không bàn đếnn. Trong khoảng thời gian sau cuộc sát nhập, Disney được cho là “mất chất” và “lụi bại dần dần” – Catmull nhận định ở thời điểm mội vài năm trước, và giờ thì ông thừa nhận “Disney giờ đã phát dương quang đại”. Rồi đến Pixar, ông tỏ ra ít lạc quan hơn : “Khó nhiều vấn đề nan giải tại Pixar lúc này.”

Lasseter và Catmull do, dù gì cũng đã một thời gian dài để cống hiến cho sự cạnh tranh giữa Pixar và Disney, như Catmull đã nói trong sách của ông. Nếu phía công ty mẹ giành phần ưu thế thì cũng không có gì là đáng ngạc nhiên. Cũng như sẽ không quá bất ngờ nếu phía Pixar thể hiện sự yếu kém dần về nội dung, vì định hướng của Pixar chỉ dựa trên một nhóm nhỏ những cá thể. (Những thành viên khác của Braintrust cũng đã thử dấn thân vào những lĩnh vực khác bên ngoài Pixar: Stanton thử tham gia phim live-action với John Carter, và Bird cũng làm điều tương tự với Mission: Impossible—Ghost Protocol và Tomorrowland.)

Không phải chủ đề nào cũng có thể dễ dàng chuyển thành một công viên giải trí

Việc mất chất trong sự độc lập về sáng tạo một cách kiên quyết của Pixar không thể đổ cho việc giám sát không đầy đủ. Việc sát nhập với Disney dường như đã đem đến rất nhiều thay đổi. Pixar vốn rất giỏi kiếm tiền, và làm rất tốt theo cách của họ. Họ đã bỏ qua một dự án DVD cho ”Toy Story 2”, thay vào đó là vận hết sức và nặn ra một phần phim mới. Nhưng Lasseter, cùng với những đồng đạo khác của ông, còn đang đãm trách cả Disneytoon Studios. Trong thời gian này ông đã tham gia sản xuất “Planes” (2013) và phần tiếp theo vào năm 2014, “Planes: Fire & Rescue”. Cả 2 phần phim— đều là của Disneytoon — được cho là đáng xấu hổ vì theo dạng mì ăn liền. Thứ là chúng nổi bật chính là việc chúng được xem là spin-offs của Pixar’s Cars một ý tưởng gần như là không ai dám nghĩ đến trước khi diễn ra cuộc sát nhập. Và theo lời Lasseter giải trình: “Với việc mở rộng thế giới củaCars, thì Planes đã mở ra cho chúng ta một chân trời mới.”

Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? 5 17

Chưa kể đến là một cơ số mẫu đồ chơi mới. Các sản phẩm ăn theo vốn luôn là một khát vọng của Pixar (cũng như rất nhiều studios phim trẻ em khác). Và Disney đã đóng một vai trò không hề nhỏ trong việc marketing cho các sản phẩm của Pixar từ năm 1991. Nhưng khi bạn trở thành một trong những tập đoàn liên doanh giải trí lớn nhất trong lịch sử nhân loại, cơ hội quảng cáo lại được nhân lên nhiều lần. Có hàng tá những công viên Disney rãi khắp các lục địa với muôn vàn chủ đề mà họ muốn đem đến khán giả. Nên vào năm ngay sau khi mua lại Pixar, Disney tuyên bố họ sẽ đưa sự kiện có tên Toy Story Midway Mania có mặt tại Disney World và Disney California Adventure. Đến 2007, Disney thông báo một kế hoạch tái cơ cấu trị giá $1.1 tỷ cho công viên California Adventure – lúc bấy giờ đang thua lỗ, với các khu mới như Cars Land kèm theo đó là tàu lượn với chủ đề “Toy Story” và Finding Nemo đang được tiến hành tại Thượng Hải và Tokyo.Quả vậy, việc kết hợp giữa phim của Pixar với tiềm năng làm phần tiếp theo và những công viên chủ đề của Disney là rất hoàn hão. Những chủ đề đó không gì khác hơn là gợi lên sự tò mò cho những em nhỏ, vì các em thường sẽ không biết hoặc quen thuộc với những bộ phim có tuổi đời hơn 1 thập kĩ. Và nếu bạn muốn chúng nài nĩ bố mẹ mình để đi Toy Story Midway Mania, thì phải cho chúng “Toy Story 4”. Cars Land thì cứ cho “Cars 3” ra rạp, và “Finding Nemo” –một chuyến đi kèm theo cả “Finding Dory”. Người có thể hoàn thiện những tiềm năng đó không I khác hơn là John Lasseter — người đã có rất nhiều chức danh và một trong số đó là “Chuyên viên cố vấn sáng tạo” cho Walt Disney Imagineering, một bộ phận chuyên trách các công viên chủ đề cho Disney.

Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? Vì sao Pixar lạc lối và mất dần cái chất của mình? 6 14

Pixar đã hứa rằng sau khi cho ra mắt hết những phần phim nối tiếp (sequels), thì họ sẽ tập trung phát triển các ý tưởng (gốc) mới. Nhưng chúng ta đã lớn hết rồi, và cho dù một studios đã từng gần như không thể bị nhái lại đã dạy ta về sự tái sinh, cũng như rèn luyện ta chịu đựng đau buồn và mất mát. Tôi không dám chắc rằng Pixar sẽ tái hiện được những gì đã làm chính Pixar của ngày xưa: những câu chuyện có chất riêng, những mạch cảm xúc dồi dào, những thông điệp ẩn không nhất thiết phải chuyển thành một công viên chủ đề. Tôi nghĩ đến câu truyện buồn nao lòng về uyên ương sinh ly tử biệt trong Up, nơi vô vàn cảm xúc được thể hiện trọn vẹn trong 4 phút còn tốt hơn biết bao phim được đề cử Oscar với thời lượng vài tiếng. Hay niềm cô đơn quạnh hiu của chàng robot wall-e, bị bỏ lại Trái đất để dọn dẹn mớ lộn xộn của con người. Hay những đánh giá, bình phẩm về ẩm thực đầy nghệ thuật của Anton Ego ở cuối phim “Ratatouille”, một trong những đoạn thoại chất nhất từng thấy kể từ Addison DeWitt’s trong “All About Eve.”

Không phim nào kể trên được lên lịch cho một phần sequel. Và không phim nào có tìm năng làm nên cả một công viên (dù Disney đã tiết lộ dự án Ratatouille: The Adventure tại Disneyland Paris). Và điều đó đưa về một câu hỏi lớn: Liệu Pixar có còn muốn dành tâm huyết cho những phim như vậy không?

Bình luận
0 Comments